Posted by: burusi | June 30, 2014

თამარ ჩიტაშვილი: პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის განვითარების ტენდენციები საქართველოში

primary care პირველადი ჯანდაცვა

თამარ ჩიტაშვილი: პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის განვითარების ტენდენციები საქართველოში

საქართველოს საოჯახო მედიცინის პროფესიონალთა კავშირი
ჯანმრთელობის სიახლეები N 2. ნოემბერი, 2007 წ.

შესავალი

საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სისტემის მიმდინარე რეფორმის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა ხარისხიან ამბულატორიულ მომსახურებაზე მოსახლეობის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება.

აღნიშნული ამოცანის რეალიზების მიზნით, საქართველოს მთავრობა საერთაშორისო, ადგილობრივი, სხვა სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაციების ხელშეწყობით ახორციელებს პირველადი ჯანდაცვის რეფორმას, რომელიც ქვეყანაში პირველადი ჯანდაცვის თანამედროვე, საერთაშორისოდ აღიარებულ პრინციპებზე დაფუძნებული და მოქნილი სისტემის განვითარებას ითვალისწინებს.

ქვემოთ მოკლედ შევეხებით იმ ძირითად მიზეზებს, რომლებმაც განაპირობეს ქვეყანაში პირველადი ჯანდაცვის ეფექტიანი მოდელის შემუშავებისა და დანერგვის აუცილებლობა.

გაგაცნობთ პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის კონცეპტუალურ საფუძვლებსა და მიმდინარეობის შედეგებს.

I. არსებული სიტუაცია

პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის რეფორმის საჭიროება უმთავრესწილად განაპირობა საქართველოს ჯანდაცვის სექტორში არსებულმა სისტემურმა პრობლემებმა, რომელთა დაძლევაც, მიუხედავად დარგში მრავალგზის განხორციელებული ძირეული ფუნქციურ-ინსტიტუციური რეფორმებისა, ჯერ კიდევ ვერ მოხერხდა. კერძოდ,

ა) საქართველოს მოსახლეობის დიდ ნაწილს არა აქვს საშუალება გადაიხადოს სამედიცინო მომსახურების და მედიკამენტების ღირებულება. მედიკამენტებისA სიძვირე მნიშვნელოვნად ამცირებს ამბულატორიული მომსახურების მოხმარებას. აღნიშნული მიზეზით მოსახლეობის 43% მეტი არ მიმართავს ამბულატორიას, (1) ჯანმრთელობის გაურესებასთან დაკავშირებული ხარჯები მძიმე ფინანსურ ტვირთად აწვება მოსახლეობას, განსაკუთრებით მის ღარიბ ფენას (55%) და ზრდის მოწყვლადობას.

ბ) არსებობს ხარისხიან ამბულატორიულ სამედიცინო მომსახურებაზე ფიზიკური (გეოგრაფიული) ხელმისაწვდომობის პრობლემა, განსაკუთრებით სოფლად და ძნელად მისადგომ ადგილებში, _ არსებული ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური ქსელის ინფრასტრუქტურა (შენობა-ნაგებობები და აღჭურვილობა), რომელთა უმეტესი ნაწილი სახელმწიფო საკუთრებაშია, მოძველებულია, ამორტიზებულია და არ შეესაბამება საჭიროებებს, როგორც გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის, ისე სამედიცინო მომსახურების ხარისხის თვალსაზრისით. ასეთი ქსელი, ბუნებრივია, ნაკლებად მიმზიდველია პაციენტთათვის.

აქვე უნდა აღინიშნოს სათანადოდ მომზადებული ადამიანური რესურსის ნაკლებობაც. პირველადი ჯანდაცვის ქსელში დასაქმებული ადამიანური რესურსის მხოლოდ ნაწილს აქვს გავლილი შესაფერისი მომზადება, _ მათი უმრავლესობის უნარ-ჩვევები და კომპეტენცია არ შეესაბამება როგორც მაღალი ხარისხის პირველადი ჯანდაცვის მომსახურების მიწოდების მოთხოვნებს, ასევე არასაკმარისია სამედიცინო დაწესებულების პროცესზე, ხარისხსა და შედეგზე ორიენტირებული ეფექტიანი მართვის უზრუნველსაყოფად (2).

გ) სამედიცინო მომსახურების ხარისხი და ეკონომიკური ეფექტიანობა დაბალია, _ დარგის მარეგულირებელი ინსტრუმენტები არ იძლევა ხარისხიანი სამედიცინო მომსახურების მიწოდების უზრუნველყოფის შესაძლებლობებს. უმეტეს შემთხვევაში ისინი გადასინჯვას საჭიროებს ან შესაქმნელია;

დ) მნიშვნელოვანი ფაქტორია ასევე მომხმარებელთა არაადექვატური ქცევა, რასაც ძირითადად ჯანმრთელობასთან დაკავშირებულ საკითხებზე მოსახლეობის ინფორმირების დაბალი დონე განაპირობებს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გამო, მოსახლეობა თითქმის არ მიმართვას ამბულატორიული მომსახურების მიმწოდებელ დაწესებულებებს. უკანასკნელ წლებში კატასტროფულად შემცირდა ამბულატორიული მომსახურების უტილიზაცია (1990 წლიდან დღემდე ერთ სულ მოსახლეზე მიმართვიანობა 7-8-დან შემცირდა 1.85 ვიზიტამდე (3), სოფლის ამბულატორიებში უტილიზაციის დონე კიდევ უფრო ნაკლებია და ერთ სულ მოსახლეზე საშუალოდ 1 ვიზიტს შეადგენს წელიწადში, მაშინ როდესაც საშუალო ევროპული მაჩვენებელი 7-ს უთანაბრდება.

არსებული სისტემური პრობლემები ადეკვატურად აისახა მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე, რაც უმთავრესად სიცოცხლის სავარაუდო საშუალო ხანგრძლიობის შემცირებით, მოკვდაობის გაზრდით, გარდაცვალების ძირითად მიზეზთა სტრუქტურით, ასევე დაავადებიანობისა და ავადობის მომატებით გამოიხატა, დაავადებათა თითქმის ყველა ძირითადი კლასის მიხედვით (4).

შექმნილი სიტუაციის საპასუხოდ, ჯანდაცვის სექტორში დაწყებული სისტემური რეფორმის კვალდაკვალ, დღის წესრიგში დადგა პირველადი ჯანდაცვის მიმდინარე რეფორმის ახლებური გააზრების საჭიროება, რათა იგი შესაბამისობაში მოსულიყო როგორც დარგში ინიცირებული რეფორმის ძირითად მიმართულებებთან, ასევე ქვეყნის გრძელვადიანი განვითარების სტრატეგიებთან.

II. პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის რეფორმის ძირითადი ასპექტები

პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის რეფორმა მიზნად ისახავს ხარისხიან ამბულატორიულ მომსახურებაზე მოსახლეობის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებას. ქვემოთ აღწერილია ქვეყანაში პირველადი ჯანდაცვის განვითარების რეფორმის საკვანძო საკითხები, სისტემის კომპონენტების მიხედვით.

1. პჯდ მომსახურების სახეები და ორგანიზაციული მოწყობა

პირველადი ჯანმრთელობის დაცვა ითვალისწინებს ამბულატორიული მომსახურების უზრუნველყოფას საცხოვრებელ ადგილთან ახლოს შესაფერისი კვალიფიკაციის სამედიცინო პერსონალის მიერ.

ბაზისური ამბულატორიული მომსახურება მიეწოდება ოჯახის ექიმი/ექთნის მიერ ინდივიდუალურ პრაქტიკებში, საოჯახო მედიცინის ცენტრებში, ამბულატორიულ კლინიკებსა და ჰოსპიტლების ამბულატორიულ განყოფილებებში. სპეციალიზებული ამბულატორიული მომსახურება მიეწოდება სპეციალისტი(ებ)ს მიერ ინდივიდუალური პრაქტიკით, ამბულატორიულ კლინიკებსა ან საავადმყოფოს ამბულატორიულ განყოფილებებში.

ბაზისური ამბულატორიული მომსახურება ითვალისწინებს:

(ა) სამედიცინო კონსულტაციას, როგორც ამბულატორიულად, ასევე, პაციენტის ბინაზე მომსახურებას სამკურნალო, თუ პრევენციული მიზნით;

(ბ) ბაზისურ ფუნქციურ-დიაგნოსტიკურ და ლაბორატორიული გამოკვლევებს, რისთვისაც არ არის საჭირო რთული დიაგნოსტიკურ-ლაბორატორიული შესაძლებლობები;

(დ) მცირე ინვაზიურ პროცედურებს;

(ე) გადაუდებელ დახმარებას;

(ვ) საზოგადოების ჯანმრთელობის დაცვისკენ მიმართულ ღონისძიებებს (მოსახლეობის ვაქცინაცია პროფილაქტიკური აცრების ეროვნული კალენდრის შესაბამისად, მოსახლეობის ჯანმრთელობის საჭიროებების შეფასება სკრინინგული პროგრამების საშუალებით; საზოგადოების ჯანმრთელობისთვის საშიში სიტუაციების დროული გამოვლენა; ჯანმრთელობის საკითხებზე მოსახლეობის ინფორმირება და განათლება; გადამდები და არაგადამდები დაავადებების ეპიდზედამხედველობა; ჯანსაღი ქცევის დამკვიდრება).

ამბულატორიული მომსახურების მიწოდების ორგანიზაციული ფორმებია:

ა) ინდივიდუალური საექიმო პრაქტიკა. საოჯახო მედიცინის შემთხვევაში მომსახურების მიმწოდებელია ერთი ოჯახის ექიმისა და ექთნისაგან შემდგარი გუნდი. სპეციალიზებული მომსახურების შემთხვევაში – ვიწრო სპეციალისტი;

ბ) საოჯახო მედიცინის ცენტრი, რომელიც დაკომპლექტებულია რამოდენიმე ოჯახის ექიმით;

გ) ამბულატორიული კლინიკა ან ჰოსპიტლების ამბულატორიული განყოფილება, სადაც ერთდროულად ფუნქციონირებს რამოდენიმე სხვადასხვა პროფილის სპეციალისტი.

2. პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სამსახურების რეგულირება

(ა) რეგულირების ახალი მოდელის შესაბამისად, ამბულატორიულ მომსახურებაში ჩართული ყველა სპეციალისტი (ოჯახის ექიმის ჩათვლით), ექვემდებარება სახელმწიფო ლიცენზირებას.

(ბ) პჯდ მომსახურების მიწოდებაში ჩართული ყველა დაწესებულება (ამბულატორია, საოჯახო მედიცინის, დიაგნოსტიკის, გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების ან სპეციალიზებული ცენტრები) ექვემდებარება ნებართვას, ხოლო ინდივიდუალური საექიმო პრაქტიკის წარმოება დასაშვებია ნებართვის გარეშე;

3. პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის დაფინანსება

სახელმწიფო აანაზღაურებს პჯდ მომსახურების სრულ პაკეტს5 საქართველოს მოსახლეობის ღარიბი ნაწილისათვის. ეტაპობრივად მოხდება დღეისათვის მოცული მიზნობრივი ჯგუფის (უღატაკესი მოსახლეობა, მთელი მოსახლეობის 14%) გაფართოვება იმგვარად, რომ მომდევნო 2008-2009 წლებში შესაძლებელი გახდეს არა მარტო უღატაკესი, ასევე ღარიბი მოსახლეობის ნაწილობრივი მოცვა პჯდ მომსახურების სრული პაკეტით.

ამასთან, აუცილებელ სამედიცინო (მათ შორის, ამბულატორულ) მომსახურებაზე დაავადების ეპიზოდის დადგომისას, უშუალოდ ჯიბიდან ან სხვა წყაროდან გადახდის ჩანასანაცვლებლად, რისკის განაწილების, სოლიდარობისა და წინასწარ გადახდის ეფექტური სისტემებით, სახელმწიფომ შეიმუშავა სამედიცინო დაზღვევის განვითარების სქემა, რომლის თანახმადაც, ეტაპობრივად განხორციელდება არსებული სახელმწიფო ჯანდაცვითი პროგრამების ჩანაცვლება სადაზღვევო პროდუქტებით.

მიმდინარე წელს, სიღარიბის დაძლევის პროგრამა სადაზვევო პრინციპით ხორციელდება თბილისსა და იმერეთში; სადაზღვევო ბაზრის შესაძლებლობების გაძლიერებასთან ერთად სახელმწიფო სოციალურად დაუცველი ღარიბი მოსახლეობისთვის სამედიცინო მომსახურების პირდაპირი შესყიდვის ნაცვლად მეტი ინტენსივობით შეისყიდის სადაზღვევო პროდუქტს.

უმთავრესი პრინციპები, რომელთაც დაეფუძნება სიღარიბის დადგენილ ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობისათვის ჯანმრთელობის დაზღვევის განხორციელება, შემდეგია:

ა) შესაბამისი მიზნობრივი ჯგუფის იდენტიფიცირებული ინდივიდი სახელმწიფო სუბსიდირებას მიიღებს ვაუჩერის სახით, რომელიც უტოლდება წლიური სადაზღვევო პრემიუმის სრულ ოდენობას როგორც პირველი დონის, ასევე ჰოსპიტალური მომსახურებისათვის.

ბ) სახელმწიფოს მოთხოვნები შემსყიდველისადმი გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის, მაღალმთიან რეგიონებში მომსახურების მიწოდების სტიმულირების, სერვისების თანაბარი პირობებით, ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე მიწოდების უზრუნველსაყოფად, აისახება ვაუჩერის პირობებში, რომელიც დამტკიცდება შესაბამისი სამართლებრივი აქტით (6).

გ) სახელმწიფო სუბსიდიის მიმღები იდენტიფიცირებული ინდივიდი თავად ირჩევს სადაზღვევო ორგანიზაციას. განსაზღვრულ დროში არჩევანის განუხორციელებლობის შემთხვევაში, სახელმწიფო, შემთხვევითი სელექციის მეთოდით, ანაწილებს ბენეფიციარებს სადაზღვევო ორგანიზაციებთან, რის შემდეგაც სადაზღვევო ორგანიზაცია ვალდებულია ხელშეკრულება გააფორმოს ბენეფიციართან.

ღარიბი მოსახლეობის სახელმწიფო სახსრებით ამბულატორიული მომსახურების დაფინანსების ადმინისტრირებას აწარმოებს სახელმწიფო შემსყიდველი. მომავალში, მოსახლეობის დანარჩენი ნაწილი (სიღარიბის დადგენილ ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობის გარდა) თავად შეისყიდის ინდივიდუალური ჯანმრთელობის დაცვისკენ მიმართული პირველი დონის მომსახურებას ჯიბიდან გადახდის ან წინასწარ გადახდის (სადაზღვევო სქემების) სახით, თუმცა გარდამავალ პერიოდში ბაზისური ამბულატორიული მომსახურება დაფინანსდება უნივერსალურად.

4. საინფორმაციო სისტემები პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის სისტემაში

პჯდ მომსახურების მოდელის ეფექტიანი ფუნქციონირების უზრუნველყოფის მიზნით მოხდება ინვესტირება საინფორმაციო სისტემის ინფრასტრუქტურაში, კომპიუტერულ, პროგრამულ უზრუნველყოფასა და ადამიანური რესურსის განვითარებაში.

პჯდ საინფორმაციო სისტემის, როგორც ჯანდაცვის საინფორმაციო სისტემის ინტეგრალური ნაწილის, განვითარება მოხდება იმგვარად რომ იგი სრულად იძლეოდეს პაციენტის შესახებ ინფორმაციის კონფიდენციალურობის დაცვის და ინფორმაციის წარმოების შესაძლებლობებს შემდეგი კატეგორიების შესაბამისად:

ა. კლინიკური ინფორმაცია – პაციენტის ისტორია;

ბ. ინფორმაცია მოსახლეობის ჯანმრთელობის შესახებ – სტატისტიკური მონაცემები ავადობისა და დაავადებიანობის შესახებ, ინფორმაცია ინფექციურ დაავადებებზე და ეპიდემიოლოგიურად საშიშ მდგომარეობებზე;

გ. ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ინფორმაცია – დაგეგმვის, კონტრაქტირების, ზედამხედველობისა და სტრატეგიის შემუშავებისთვის აუცილებელი ინფორმაცია;
მონაცემთა მოპოვების საფუძვლად განისაზღვრება სააღრიცხვო და საანგარიშგებო ფორმები, რომელსაც (ა) ამტკიცებს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო; (ბ) განსაზღვრავს შემსყიდველი ხელშეკრულების ფარგლებში.

საკუთრების ფორმისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიუხედავად, პჯდ მომსახურების მიმწოდებელი ვალდებულია უზრუნველყოს პუნქტი ინფორმაციის ძირითადი კატეგორიების წარმოება და გადაცემა შესაბამისად შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს (შემდგომში სამინისტრო), სტატისტიკური ინფორმაციის მიღებაზე პასუხისმგებელი სამინისტროს სისტემის შესაბამისი სამსახურებისა და შემსყიდველისათვის.

5. პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის დაწესებულებების რაოდენობა და მდებარეობა

პჯდ დაწესებულებების მდებარეობა განისაზღვრება სამედიცინო მომსახურებაზე ოპტიმალური გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის დაცვის პრინციპით.
პირველადი ჯანმრთელობის დაცვის მომსახურებაზე საქართველოს მოსახლეობის საჭიროებების დასაკმაყოფილებლად ჩამოყალიბდება სოფლად – 905 ერთეული ერთგუნდიანი, ხოლო რაიონულ ცენტრებსა და დიდ ქალაქებში 200-მდე ერთი და მრავალგუნდიანი პჯდ მომსახურების მიმწოდებელი.

6. პირველი დონის მომსახურების მიმწოდებელი სამედიცინო პერსონალი

სამედიცინო მომსახურების პირველ დონეზე მომსახურების მიწოდების მოდელი, ეფუძნება საოჯახო მედიცინას, რომლის მთავარი განმახორციელებელი ოჯახის ექიმია, რომელიც ემსახურება 500-დან 3000-მდე პაციენტს.

ზოგადი პრაქტიკის ექთანს, საკუთარი კომპეტენციის ფარგლებში, ასევე გააჩნია ინდივიდუალური პრაქტიკის წარმოების უფლება.

სამიზნე მოსახლეობასთან პჯდ მომსახურების მიმწოდებლების თანაფარდობის გათვალისწინებით (1 ექიმი 2000 მოსახლეზე), საქართველოში საჭიროა 2000-2200 ოჯახის ექიმი, და 2300-2500 ზოგადი პრაქტიკის ექთანი და ექთანი-ბებიაქალი; რეფორმის შემგომ ეტაპზე, დაგეგმილია ექიმი-ექთნის თანაფარდობა დაგახდეს 1:2.

7. საოჯახო მედიცინის ცენტრების ფიზიკური ინფრასტრუქტურა და აღჭურვილობა

სამინისტრო განსაზღვრავს მინიმალურ მოთხოვნებს პჯდ მომსახურების მიმწოდებლების ინფრასტრუქტურისა და აღჭურვილობის მიმართ;

ერთი ოჯახის ექიმის ფუნქციონირებისთვის საჭირო მინიმალური ფართი განისაზღვრება 30 კვ.მ –ით.

საოჯახო მედიცინის ცენტრების სამედიცინო აღჭურვილობის ნუსხა არ ითვალისწინებს მაღალტექნოლოგიურ დიაგნოსტიკურ შესაძლებლობებს და სრულ შესაბამისობაშია პერსონალის პროფესიულ კომპეტენციებთან.

8. პჯდ განვითარების გენერალური გეგმის განხორციელებისთვის საჭირო ინვესტიციები

ხარისხიან ამბულატორიულ მომსახურებაზე მოსახლეობის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით, სახელმწიფოსა და დონორი ორგანიზაციების ინვესტიციები პჯდ განვითარების გენერალური გეგმის შესაბამისად, მიიმართება სოფლად და ძნელადმისადგომ გეოგრაფიულ არეალში, პჯდ მომსახურების მიწოდებისათვის საჭირო სიმძლავრის შესაქმნელად.

ქალაქებსა და რაიონულ ცენტრებში პირველადი სამედიცინო მომსახურების მიმწოდებლების ინფრასტრუქტურის განვითარება განხორციელდება კერძო ინვესტიციებით – დიდ ქალაქებსა და რაიონებში გასხვისდება სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნებული ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური დაწესებულებები.(7)

სახელმწიფო, დონორი ორგანიზაციების მხარდაჭერით, უზრუნველყოფს ასევე ქვეყნის მასშტაბით, შესაფარისი კვალიფიკაციის პირველადი ჯანდაცვის ადამიანური რესურსების საჭირო სიმძლავრის განვითარებას.

III. პირველადი ჯანდაცვის რეფორმის ფარგლებში მიღწეული შედეგები

მოსახლეობისთვის მაღალი ხარისხის ამბულატორიული მომსახურების მიწოდებისა და მათი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, 2006-2007 წლის განმავლობაში ჯანდაცვის სექტორში ინიცირებულ იქნა სერიოზული ცვლილებები ხარისხიანი ამბულატორიული მომსახურების მიწოდებისათვის საჭირო სიმძლავრის შექმნისა და მის მიმართ ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიმართულებით.

ხარისხიან პირველადი ჯანდაცვის მომსახურებაზე მოსახლეობის ფიზიკური ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების მიზნით, სახელმწიფოს ინტერვენცია წარიმართა ერთის მხრივ, პირველადი ჯანდაცვის ინფრასტრუქტურის, ხოლო მეორეს მხრივ, პჯდ მომსახურების მიმწოდებელი ადამიანური რესურსების განვითარებისაკენ.
ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური ქსელის ტრანსფორმაციისა და საოჯახო მედიცინის მოდელის განვითარების ამოცანის ფარგლებში, სახელმწიფო და დონორი ორგანიზაციების ძალისხმევით, ქვეყნის მასშტაბით დღეისათვის ჩამოყალიბებულია (რეაბილიტირებული/აშენებული და აღჭურვილი) და ფუნქციონირებს 200-ზე მეტი საოჯახო მედიცინის ცენტრი. მომდევნო წლებში იგეგმება პირველადი ჯანდაცვის მომსახურების მიწოდების საჭირო სიმძლავრის შექმნა მთელი ქვეყნის მასშტაბით, განსაკუთრებით სოფლებსა და ძნელადმისადგომ გეოგრაფიულ ადგილებში, იმგვარად, რომ უზრუნველყოფილი იქნეს პირველადი ჯანდაცვის მომსახურებაზე 15 წუთიანი ხელმისაწვდომობა საქართველოს ნებისმიერი მცხოვრებისათვის.

ჯანდაცვის სექტორში ინვესტიციების დიდი ნაწილი იხარჯება ასევე პირველადი ჯანდაცვის მომსახურების მიმწოდებელი პროფესიონალების ცოდნისა და უნარ-ჩვევების გაუმჯობესებისათვის. სახელმწიფოსა და დონორული დახმარებით გადამზადებულ იქნა 500-ზე მეტი საოჯახო მედიცინის გუნდი. 2007 წელს ამ მიმართებით გაწეული ქმედებები კიდევ უფრო ინტენსიურია, _ „სამედიცინო პერსონალის მომზადება-გადამზადების სახელმწიფო პროგრამის“ ფარგლებში, თბილისში გადამზადების შესაბამის კურსს გადის 180 ექიმი და 104 ექთანი, გურიის რეგიონიდან მზადდება 15 ექიმი და 23 ექთანი, ხოლო სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონიდან _ 92 ექიმი და 104 ექთანი. პარალელურად, მიმდინარეობს საოჯახო მედიცინის გუნდების გადამზადება დონორთა დახმარებითაც.
ამბულატორიულ მომსახურებაზე მოსახლეობის ფინანსური ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესებისა და სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებული ფინანსური რისკისაგან მათი დაცვის მიზნით, პირველადი ჯანდაცვის 2007 წლის სახელმწიფო პროგრამის პარალელურად, რომელიც ითვალისწინებდა პროგრამით განსაზღვრული მომსახურების დაფინანსებას საქართველოს მთელი მოსახლეობისათვის, 2006 წლის ივლისიდან ამოქმედდა სიღaრიბის ზღვaრს ქვემოთ მყოფი მოსaხლეობის სaმედიცინო დახმარების პროგრამა, სადაც ძირითად მიზნობრივ ჯგუფად დასახელდა სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობა და პრიორიტეტი მიენიჭა მათი სამედიცინო საჭიროებების დაკმაყოფილებას. 2006 წელს, პროგრამის ფარგლებში დაფინანსდა – 1 586 010 ამბულატორიული ვიზიტი, 251 990 სპეციალისტის კონსულტაცია ამბულატორიაში.

2007 წელს შესაბამისი სახელმწიფო პროგრამის როგორც დაფინანსება, ასევე მის ფარგლებში მისაწოდებელი მომსახურების მოცულობა კიდევ უფრო გაიზარდა და პროგრამის ბენეფიციართა რაოდენობამ 674 000 ადამიანი შეადგინა. აღსანიშნავია ის გარემოებაც, რომ მიმდინარე წელს, სიღარიბის დაძლევის პროგრამა სადაზვევო პრინციპით ხორციელდება თბილისსა და იმერეთში.

პროგრამის აღნიშნული კომპონენტის ფარგლებში, ამოქმედდა მიმოქცევადი ფინანსური ინსტრუმენტი – დაზღვევის ვაუჩერი, რომელიც დაურიგდა სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფ მიზნობრივ ჯგუფს. აღნიშნული კატეგორიის მოსახლეობას ეძლევა თავისუფალი არჩევანი, შეარჩიოს სადაზღვევო კომპანია, რომელიც სახელმწიფოს მიერ სათანადო სადაზღვევო ვაუჩერის განაღდების საფუძველზე, უზრუნველყოფს მისთვის სამედიცინო მომსახურების დაფინანსებას როგორც პირველადი ჯანდაცვის, ასევე საავადმყოფოს დონეზე.

სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობისათვის ჯანმრთელობის დაზღვევის სამართლებრივი გარემოს შექმნის მიზნით, შემუშავდა და საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 31 ივლისის №166 დადგენილებით დამტკიცდა გადასაცემი სადაზღვევო ვაუჩერის პირობები. დადგენილებით განისაზღვრა, ასევე, სიღარიბის დადგენილ ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობისათვის ჯანმრთელობის დაზღვევის განხორციელების წესები, სადაზღვევო ვაუჩერის ღირებულება, მისი გამოყენების, გადაცემისა და განაღდების საკითხები, დადგინდა სადაზღვევო ვაუჩერის მიმოქცევასთან დაკავშირებული ფიზიკური და იურიდიული პირების უფლებები და მოვალეობები, დარეგულირდა სადაზღვევო ვაუჩერის მიმოქცევასა და სარგებლობასთან დაკავშირებული საკითხები.

სადაზღვევო ვაუჩერით დაფინანსებული სამედიცინო დაზღვევის პირობები ითვალისწინებს ამბულატორიული მომსახურების ხარჯების ანაზღაურებას, რომელიც არ იფარება პირველადი ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამით. კერძოდ, მის ფარგლებში ფინანსდება ა) გადაუდებელი ამბულატორიული მომსახურება; ბ) ოჯახის ექიმის, ექთნის, ექიმი-სპეციალისტების კონსულტაცია და სხვა სახის სამედიცინო მომსახურება, საჭიროების შემთხვევაში ბინაზე სამედიცინო მომსახურების ჩათვლით; გ) ექიმის დანიშნულებით ექოსკოპიური და რენტგენოლოგიური გამოკვლევები.

მომდევნო წლებშიც სახელმწიფოს მიერ ჯანდაცვაზე გამოყოფილი სახსრების მთავარი მოსარგებლე სოციალურად დაუცველი მოსახლეობა იქნება. საბიუჯეტო რესურსის გადანაწილება მოხდება დაუცველი ფენების სასარგებლოდ, იმგვარად, რომ თანდათანობით შესაძლებელი გახდეს არა მხოლოდ უღატაკესი, ასევე ღარიბი მოსახლეობის მოცვა სამივე დონის სამედიცინო მომსახურების შემცველი სტანდარტული პაკეტით. შესაბამისად, 2008 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტი, რომელიც უკვე წარედგინა საქართველოს მთავრობას, ითვალისწინებს აღნიშნული მიზნობრივი ჯგუფის სამედიცინო მომსახურების/სადაზღვევო პროდუქტის დაფინანსებას სათანადო სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, მნიშვნელოვნად გაზრდილი ბიუჯეტითა და პროგრამის მოსარგებლეთა რაოდენობით.

ამგვარად, საქართველოს მთავრობა აგრძელებს და კვლავაც გააგრძელებს მუშაობას პირველადი ჯანდაცვის სისტემის განვითარებისათვის.

ვიმედოვნებთ, თანმიმდევრული და მიზანმიმართული ძალისხმევის შედეგად, პირველადი ჯანდაცვა გახდება მძლავრი და მდგრადი ფუნდამენტური საფუძველი, ჯანდაცვის სექტორის განვითარებისა და შედეგად, ქვეყნის მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესებისათვის.

ბიბლიოგრაფია

1. WHO ანგარიში 2003 წ.
2. ძირითადი მონაცემები და მიმართულებები 2007-2010 წლებისათვის, საქართველოს მთავრობა
3. სამედიცინო სტატისტიკის დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები
4. საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ეროვნული მოხსენება, 2005 წელი
5. მიმდინარე წელს ღარიბი მოსახლეობაისათვის ამბულატორიული მომსახურება ფინანსდება საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის 2007 წლის 7 თებერვლის N40/ნ ბრძანებით დამტკიცებული შემდეგი სახელმწიფო ჯანდაცვითი პროგრამების ფარგლებში: ა) პირველადი ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც განსაზღვრული მომსახურების პაკეტს უფასოდ იღებს საქართველოს მთელი მოსახლეობა; ბ) სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობის სამედიცინო დახმარების პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც, აღნიშნულ მიზნობრივ ჯგუფს უფასოდ მიეწოდება ამბულატორიული მომსახურების დამატებითი პაკეტი, რომელსაც არ ფარავს პირველადი ჯანდაცვის სახელმწიფო პროგრამა.
6. სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობისათვის ჯანმრთელობის დაზღვევის მიზნით გადასაცემი სადაზღვევო ვაუჩერის პირობები ქვეყნის იმ ნაწილისათვის, სადაც სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ მყოფი მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურება წარმოებს სადაზღვევო პრინციპით (ქ. თბილისი და იმერეთი), განსაზღვრულია საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 31 ივლისის №166 დადგენილებით
7. პრივატიზაციის პროცესში პროფილის შენარჩუნების საჭიროებას განსაზღვრავს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტრო ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსთან ერთად.

წყარო: http://www.gfma.ge/documents/Newsletter%202.pdf

სტატიის PDF ვერსია თამარ_ჩიტაშვილი_პირველადი_ჯანმრთელობის_დაცვის_სისტემის_განვითარების_ტენდენციები_საქართველოში


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: