პენსია

თენგიზ ვერულავა – დაზღვეულ პენსიონერთა მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობა

რამდენად ხელმისაწვდომია პენსიონერთათვის მედიკამენტები, რომელიც ერთ-ერთ ყველაზე საჭირო კომპონენტს წარმოადგენს ჯანდაცვაში?

2012 წლის 1 სექტემბრიდან პენსიონერებზე ვრცელდება სახელმწიფო დაზღვევის პროგრამა. სადაზღვევო პოლისი ითვალისწინებს სამედიცინო მომსახურების გარკვეული სახეების დაფინანსებას, მათ შორის სამკურნალო საშუალებათა ანაზღაურებას დამტკიცებული ნუსხის და ლიმიტის მიხედვით. სადაზღვევო კომპანია პენსიონერებს უნაზღაურებს მედიკამენტებს პოლისის წლიური სადაზღვევო ლიმიტის 100 ლარის ფარგლებში, 50%-ის თანაგადახდით მოსარგებლის მხრიდან. ცნობისათვის, საპენსიო ასაკის პირთა სამედიცინო დაზღვევის პროგრამით ქვეყანაში დაზღვულია 485 875 პირი.

რატომ არის აუცილებელი საპენსიო ასაკის მოსახლეობის სახელმწიფო დაზღვევა? პენსიონერები ყველაზე დიდ რის-ჯგუფს მიეკუთვნებიან. მათ დაზღვევას კერძო სადაზღვევო კომპანიები, როგორც წესი, მოსალოდნელი დიდი ხარჯების გამო თავს არიდებენ. კერძო სადაზღვევო კომპანიას ყოველთვის ურჩევნია შედარებით ჯანმრთელ, ახალგაზრდა ასაკის ადამიანებს მოემსახუროს, რადგან მათი ავად გახდომის რისკი დაბალია. აქედან გამომდინარე, ბევრ ქვეყნებში პენსიონერთა სამედიცინო მომსახურებას სახელმწიფო ფარავს.

რამდენად ხელმისაწვდომია პენსიონერთათვის სამედიცინო მომსახურება?

ხელმისაწვდომობა სამედიცინო მომსახურებაზე არის საჭიროების შემთხვევაში მისი მიღების შესაძლებლობა. მიუხედავად სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამით დაფარვისა, პენსიონერთათვის ჯანდაცვა ხშირად არის კატასტროფული ხარჯების და შესაბამისად მათი გაღატაკების მიზეზი. ამასთან, ჯანდაცვის ხარჯების ყველაზე მზარდი და დიდი წილი სწორედ მედიკამენტებზე მოდის. ასევე თუ გავითვალისწინებთ, რომ სამედიცინო მომსახურების მომხმარებელი უმეტესად საპენსიო ასაკის მოსახლეობაა, ადვილი წარმოსადგენია ჯანდაცვის სერვისებზე და განსაკუთრებით მედიკამენტებზე მათი ფინანსური ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებული პრობლემები.

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის „ჯანდაცვის პოლიტიკის და მენეჯმენტის“ მაგისტრანტებმა ამა წლის გაზაფხულზე ჩაატარეს კვლევა, რომელიც მიზნად ისახავდა საპენსიო ასაკის მოსახლეობის სამედიცინო დაზღვევის სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში მედიკამენტების ფინანსური ხელმისაწვდომობის და ზოგადად სადაზღვევო პოლისით კმაყოფილების შეფასებას.

წერილი სრული სახით იხილეთ ჟურნალ ტაბულას ვებ გვერდზე “ტაბლოგი”

ტაბლოგი: დაზღვეულ პენსიონერთა მედიკამენტებზე ხელმისაწვდომობა

Risk & Losses რისკი და ზარალი

თენგიზ ვერულავა – რისკი და ზარალი (ვიდეოლექცია)

***

***

დაზღვევის საფუძვლები – რისკი და ზარალი

რისკის ცნება, რისკი და შანსი, რისკის ხარისხი, რისკზე გავლენის ფაქტორები, რისკი და ზარალი, მატერიალური და არამატერიალური ზარალი, რისკის სახეები: ფინანსური და არაფინანსური რისკები, წმინდა და სპეკულაციური რისკები, ფუნდამენტური და სპეციფიკური რისკები.

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი
თენგიზ ვერულავა — მედიცინის აკადემიური დოქტორი

ვიდეოლექციაში გამოყენებულია ნაწყვეტები ფილმებიდან:
ელდარ შენგელაია, “შერეკილები”, 1973
ელდარ შენგელაია, “არაჩვეულებრივი გამოფენა”, 1968.
ელდარ შენგელაია, “ცისფერი მთები, ანუ დაუჯერებელი ამბავი”, 1983.
ლანა ღოღობერიძე, “როცა აყვავდა ნუში”, 1972.
სერჯიო კორბუჩი, “ბლეფი”, 1976.
ჩარლზ ჩაპლინი, “ახალი დროება”, 1936.
კშიშტოფ კესლევსკი, “დეკალოგი I, 1988.
ალფრედ ჰიჩკოკი, “მოჯადოებული”, 1945
ჰანს რიხტერი, “მოჩვენებანი საუზმის წინ”, 1928
ვიტორიო დე სიკა, “ველოსიპედების გამტაცებლები”, 1948.
პაოლო და ვიტორიო ტავიანები, “წმინდა ლორენცოს ღამე. 1982
სერგო ფარაჯანოვი, „ბროწეულთა ფერი”, 1968.
სათიაჯით რეი, “გზის სიმღერა”, 1955

როსინის, პიოვანის, დეპლას, კასარის, პოლ მორიას მუსიკა.

The basics of insurance
Risk & Losses
Ilia State University.
Tengiz Verulava

***

დაზღვევის ისტორია (ვიდეოლექცია)

თენგიზ ვერულავა – ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სრული პროფესორი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი

პროგრამა – სადაზღვევო საქმე

დაზღვევის ისტორია

საიდან მოდის დაზღვევის იდეა? დაზღვევის განვითარების ეტაპები: ურთიერთდახმარების დაზღვევა; გიულდიურ-საწარმოო დაზღვევა; კომერციული დაზღვევა. ლონდონის ლოიდი, ლოიდის რეესტრი.

***

History of Insurance

Ilia State University

Tengiz Verulava – PhD. Full Time Professor

***

***

Posted by: burusi | September 30, 2013

მიმოხილვა

აკადემიური სტილი

მიმოხილვა

წიგნის ან სტატიის მიმოხილვა აკადემიური ნაშრომის ერთ–ერთი ტიპია. აკადემიური მიმოხილვის მიზანია, გადმოგვცეს წიგნის ან სტატიის შინაარსი კრიტიკულ შეფასებასთან ერთად.  ამ თავში განხილულია აკადემიური მიმოხილვის სტრუქტურული ერთეულები და მათი სათანადო ფორმატი.

1.თავფურცელი

2. მიმოხილვა (ძირითადი ნაწილი)

3. გამოყენებული ლიტერატურა

1. თავფურცელი

თავფურცელზე მოცემული უნდა იყოს:

● მიმოხილული წიგნის ან სტატიის სრული სათაური;
● ინფორმაცია მიმოხილული წიგნის ან სტატიის ავტორისა და გამოცემის შესახებ;
● მიმომხილველის სახელი და გვარი;
● ფაკულტეტი და პროგრამა, რომლის წევრიც არის მიმომხილველი (პროგრამის საფეხურის მითითებით სტუდენტის შემთხვევაში);
● უნივერსიტეტი;
● ადგილი;
● წელი;

თავფურცლის დაფორმატებისას გამოიყენება შემდეგი პარამეტრები:

● შრიფტი – (Unicod-ში კოდირებული შრიფტი, Sylfaen ან მსგავსი);
● შრიფტის ზომა და ფორმა: წიგნის სრული სათაური – 14, გამუქებული და დახრილი; სტატიის სრული სათაური –14, გამუქებული და სწორი; მონაცემები მიმოხილული წიგნის ან სტატიის ავტორისა და გამოცემის შესახებ – 12 და სწორი; მიმომხილველის სახელი და გვარი – 12, გამუქებული და სწორი; ფაკულტეტი და პროგრამა – 12 და დახრილი;
უნივერსიტეტი, ადგილი და წელი – 12, გამუქებული და სწორი;
● ველები: მარჯვენა ველი – 2 სმ, მარცხენა ველი – 2.5 სმ, ზედა ველი – 2 სმ, ქვედა ველი 2 სმ;
● ტექსტი განათავსეთ გვერდის შუაში;
● თავფურცელი არ ინომრება.

იხ. ნიმუში 1 და ნიმუში 2.

ნიმუში 1

წიგნის სრული სათაური

ინფორმაცია წიგნის ავტორის და გამოცემის შესახებ

მიმომხილველი: სახელი და გვარი

ფაკულტეტი, პროგრამა (პროგრამის საფეხური სტუდენტის შემთხვევაში)

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი

თბილისი, 2011

ნიმუში 2

სტატიის სრული სათაური

ინფორმაცია სტატიის ავტორის და გამოცემის შესახებ

მიმომხილველი: სახელი და გვარი

ფაკულტეტი, პროგრამა (პროგრამის საფეხური სტუდენტის შემთხვევაში)

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი

თბილისი, 2011

2. მიმოხილვა

მიმოხილვა მოიცავს შემდეგ ნაწილებს (თუმცა მათი ცალკე გამოყოფა და დასათაურება არ ხდება):

შესავალი ნაწილის დანიშნულებაა: ავტორისა და წიგნის (სტატიის) გაცნობა მკითხველისთვის, ჟანრის ან კვლევის სფეროს მითითება, სამიზნე აუდიტორიის მითითება და პუბლიკაციის (წიგნი, სტატია) მიზნის დასახელება, სათაურისა და წიგნის (სტატიის) შინაარსის ურთიერთმიმართების წარმოჩენა.

ძირითადი ნაწილის აგების პრინციპები: წიგნის ან სტატიის სტრუქტურის განხილვა; წიგნის შემთხვევაში თითოეული თავის, ხოლო სტატიის შემთხვევაში თითოეული სტრუქტურული ნაწილის მოკლე შინაარსის გადმოცემა; წიგნის ან სტატიის კრიტიკული შეფასება საკუთარი აზრის დაფიქსირებით და/ან შედარება მანამდე არსებულ მსგავს პუბლიკაციებთან (ასეთის არსებობის შემთხვევაში).

დასკვნა აჯამებს და განსაზღვრავს: არის თუ არა მიმოხილულ ნაშრომში (წიგნში ან სტატიაში) რაიმე პრინციპული სიახლე, ამართლებს თუ არა წიგნი ან სტატია მიზანს და რამდენად დააკმაყოფილებს იგი სამიზნე აუდიტორიის მოთხოვნებს.

თავფურცელი არ ინომრება, შესაბამისად, ნაშრომის ნუმერაცია იწყება უშუალოდ მიმოხილვის ძირითადი ტექსტის პირველი გვერდიდან. მიმოხილვის დაფორმატებისას გამოიყენება შემდეგი პარამეტრები:

● შრიფტი – (Unicod-ში კოდირებული შრიფტი, Sylfaen ან მსგავსი);
● შრიფტის ზომა – 12;
● ველები: მარჯვენა ველი – 2 სმ, მარცხენა ველი – 2.5 სმ, ზედა ველი – 2 სმ, ქვედა ველი 2 სმ;
● სტრიქონებს შორის მანძილი – 1.5;
● გვერდები დანომრეთ არაბული ციფრებით.

3. გამოყენებული ლიტერატურა

ზოგადად მიმოხილვის შემთხვევაში ავტორი ეყრდნობა მხოლოდ მიმოხილულ პუბლიკაციას, რომლის შესახებაც ინფორმაცია მოცემული თავფურცელზე. თუმცა, შეიძლება იყოს ისეთი შემთხვევა, როდესაც ავტორი მიმართავს სხვა წყაროებს. ასეთ შემთხვევაში გამოყენებული ნებისმიერი წყაროს მითითება ხდება მიმოხილვის ბოლო ნაწილში „გამოყენებული ლიტერატურა“. ლიტერატურის სწორი ციტირებისთვის და გამოყენებული ლიტერატურის ნუსხის სწორად შედგენისთვის გასათვალისწინებელია ილიას სახელმწიფო უნივერისტეტის აკადემიური სტილის წესები წყაროების მითითებისთვის.

აკადემიური სტილი

სტატია აკადემიური ჟურნალისთვის

აკადემიურ ჟურნალში წარსადგენი სტატიები განსხვავდება შინაარსისა და მიზნის მიხედვით. სტატია მიზანი შეიძლება იყოს ახალი მიგნებების წარმოდგენა, არსებული ლიტერატურისა თუ შრომების განხილვა და სხვა. შესაბამისად სტრუქტურა და ფორმატი განსხვავდება იმის მიხედვით თუ რა მიზანს ისახავს სტატია. თუმცა, არსებობს ზოგადი მოთხოვნები, რომლებსაც უნდა შეესაბამებოდეს ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის აკადემიური სტილის მიხედვით შესრულებული ყველა სტატია. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ აღნიშნული სტილის მოთხოვნების დაცვა საჭიროა, მხოლოდ ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიერ გამოცემული აკადემიური ჟურნალებისთვის მომზადებულ სტატიებში.

ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის აკადემიური სტილის მიხედვით შესრულებული სტატია შემდეგ სტრუქტურულ ელემენტებს უნდა მოიცავდეს:

1. თავფურცელი
2. აბსტრაქტი
3. შესავალი
4. ძირითადი ნაწილი
5. დასკვნა
6. გამოყენებული ლიტერატურის ჩამონათვალი / ბიბლიოგრაფია

1. თავფურცელი

თავფურცელზე მოცემული უნდა იყოს

● სტატიის სრული სათაური, რომელიც გამოხატავს სტატიის შინაარსს;
● ავტორის (ავტორების) სახელი გვარი;
● ინსტიტუცია, რომელსაც ის წარმოადგენს, თანამდებობა და საკონტაქტო ინფორმაცია (ელექტრონული ფოსტის მისამართები, ტელეფონი ნომრები);
● ჟურნალის სახელწოდება, რომელში დასაბეჭდადაც მომზადდა სტატია და წარდგენის სტანდარტული ტექსტი;
● ადგილი და თარიღი.

იმ შემთხვევაში, თუ სტატიას წარმოადგენს სტუდენტი, მაშინ თავფურცელზე მოცემული უნდა იყოს შემდეგი ინფორმაცია:

● სტატიის სრული სათაური;
● სტუდენტის სახელი და გვარი;
● ფაკულტეტის, პროგრამის დასახელება საფეხურის მითითებით;
● სამეცნიერო ხელმძღვანელის სახელი, გვარი. (სხვა დაწესებულებიდან მოწვეული ხელმძღვანელის შემთხვევაში მიეთითება ხელმძღვანელის სახელი, გვარი და შესაბამისი დაწესებულების სახელი);
● უნივერსიტეტის სახელწოდება;
● ჟურნალის სახელწოდება, რომელში დასაბეჭდადაც მომზადდა სტატია და წარდგენის სტანდარტული ტექსტი;
● ადგილი და თარიღი.

თავფურცლის დაფორმატებისას გამოიყენება შემდეგი პარამეტრები:

● შრიფტი – (Unicod-ში კოდირებული შრიფტი, Sylfaen ან მსგავსი);
● შრიფტის ფორმა და ზომა: ნაშრომის სათაური – 14, გამუქებული და სწორი; ავტორის სახელი და გვარი – 12, გამუქებული და სწორი; ინსტიტუცია და საკონტაქტო ინფორმაცია – 12 და დახრილი; ჟურნალის სახელწოდება და სტანდარტული ტექსტი – 12 და სწორი; ადგილი და წელი – 12, გამუქებული და სწორი; თუ მოცემულია ფაკულტეტის, პროგრამის და სამეცნიერო ხელმძღვანელის მონაცემები – 12 და სწორი.
● ველები: მარჯვენა ველი – 2 სმ, მარცხენა ველი – 2.50 სმ, ზედა ველი – 2 სმ, ქვედა ველი 2 სმ;
● დაშორება სტრიქონებს შორის – 1.5;
● ტექსტი უნდა განთავსდეს გვერდის შუაში;
● თავფურცელი არ ინომრება.

თავფურცლის სწორი ფორმატისთვის იხ. ნიმუშები 1 და 2.

ნიმუში 1

სტატიის სრული სათაური

ავტორის სახელი და გვარი

ინსტიტუციის სახელწოდება
საკონტაქტო ინფორმაცია

სტატია მომზადდა ჟურნალში „ჟურნალის სახელწოდება“ წარსადგენად

თბილისი, 2011

ნიმუში 2

სტატიის სრული სათაური

სტუდენტის სახელი და გვარი

ინსტიტუციის სახელწოდება
საკონტაქტო ინფორმაცია

ფაკულტეტი, პროგრამა
სამეცნიერო ხელმძღვანელი: სახელი და გვარი, აკადემიური ხარისხი
სტატია მომზადდა ჟურნალში „ჟურნალის სახელწოდება“ წარსადგენად

თბილისი, 2011

2. აბსტრაქტი

აბსტრაქტი არის ინფორმაციული აბზაცი, რომელიც მოკლედ ასახავს სტატიის თემატიკას და საკვლევ საკითხს. სტატიის სპეციფიკიდან გამომდინარე ეს შეიძლება იყოს მნიშვნელოვანი მონაცემები, კვლევის მეთოდი, მიზანი, ძირითადი მიგნებები, დასკვნები და სხვა. აბსტრაქტის მოცულობა არ უნდა აღემატებოდეს 300 სიტყვას.

აბსტრაქტის დაფორმატებისას გამოიყენება შემდეგი პარამეტრები:

● შრიფტი – (Unicod-ში კოდირებული შრიფტი, Sylfaen ან მსგავსი);
● შრიფტის ფორმა და ზომა: სათაური – 14, გამუქებული და სწორი; აბსტრაქტის ტექსტი – 12 და სწორი;
● ველები: მარჯვენა ველი – 2 სმ, მარცხენა ველი – 2.5 სმ, ზედა ველი – 2 სმ, ქვედა ველი 2 სმ;
● ტექსტის კიდეები გასწორებულია ორივე მხარეს;
● სტრიქონებს შორის დაშორება – 1.5;
● სათაურსა და ტექსტს შორის დაშორება – 2 სტრიქონი;
● აბსტრაქტის გვერდიდან იწყება გვერდების ნუმერაცია. დანომრეთ გვერდები არაბული ციფრებით.

იხ. ნიმუში 3.

ნიმუში 3

აბსტრაქტი

აბსტრაქტის ტექსტი ქართულ ენაზე __________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
ძირითადი საძიებო სიტყვები: _______ , _________, _______.

Abstract

The text of the abstract in English _________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Key Words: _______ , _________, ________.

3. შესავალი

სტატიის შესავალი არის სტატიის საკვანძო საკითხების ზოგადი მიმოხილვა. ავტორი შესავალში ნათლად აცნობს მკითხველს იმ პრობლემის თუ საკითხის არსს, რომელსაც ეხმაურება სტატია, ასევე წარმოადგენს საკითხთან დაკავშირებულ ლიტერატურას. სპეციფიკიდან გამომდინარე შესავალში შესაძლებელია გაწერილი იყოს კვლევის მიზანი, ჰიპოთეზა, პრობლემის გადაწყვეტის საშუალება, სამიზნე აუდიტორია და სხვა.

4. ძირითადი ნაწილი

ამ ნაწილში გაშლილია სტატიის ძირითადი საკითხები და თემატიკა. ძირითადი ნაწილი შეიძლება იყოს დაყოფილი ქვეთავებად. სტატიის ძირითად ნაწილში შეიძლება წარმოდგენილი იყოს თვალსაჩინოებებიც (ცხრილები, გრაფები, სურათები და სხვა), თუმცა, სასურველია მცირე რაოდენობით. თვალსაჩინოება უნდა იყოს დასათაურებული და ასევე შესაძლებელია მას ახლდეს შენიშვნა, რომელიც უნდა განთავსდეს თვალსაჩინოების ქვემოთ. იმ შემთხვევაში თუ თვალსაჩინოება განსხვავებული ფორმატის ფაილია (GIF, TIFF, JPEG ან სხვა), სამეცნიერო ჟურნალის გამომცემლობამ შეიძლება მოითხოვოს თვალსაჩინოების დანართის სახით წარმოდგენაც.

5. დასკვნა

სტატიის დასკვნითი ნაწილი ემსახურება მანამდე წამოყენებული და განხილული მოსაზრებების შეჯამებაზე დაყრდნობით დასკვნის გამოტანას. დასკვნა მოკლედ უნდა აჯამებდეს მანამდე წარმოდგენილ საკითხებს და განსაზღვრავდეს ახალ მოსაზრებას.

6. გამოყენებული ლიტერატურის ჩამონათვალი/ბიბლიოგრაფია

სტატიას ბოლოს უნდა დაერთოს გამოყენებული ლიტერატურის ჩამონათვალი/ბიბლიოგრაფია, სადაც წარმოდგენილი იქნება სტატიაში გამოყენებული წყაროები. სტატიაში წყაროების მითითებისას და ბიბლიოგრაფიის შედგენისას იხელმძღვანელეთ ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის აკადემიური სტილის წყაროების მითითების წესებით.

სტატიის ტექსტის დაფორმატებისას გამოიყენება შემდეგი პარამეტრები:

● შრიფტი – (Unicod-ში კოდირებული შრიფტი, Sylfaen ან მსგავსი);
● ტექსტის შრიფტის ზომა – 12;
● სათაურების შრიფტის ფორმა და ზომა: პირველი დონის სათაური – 14, გამუქებული და სწორი; მეორე დონის სათაური – 12, გამუქებული და დახრილი; მესამე დონის სათაური – 12 და დახრილი;
● რთული სტრუქტურის მქონე სტატიაში შეიძლება შეგვხვდეს სამ დონეზე მეტი ქვედაყოფა. ქვეთავების რაოდენობა შეიძლება განსხვავდებოდეს სხვადასხვა თავში. თუ თავის ან ქვეთავის დაყოფა ხდება, მაშინ დაყოფის ამ დონეზე მინიმუმ ორი ნაწილი/სექცია მაინც უნდა გამოიყოს. სათაურების დონეების გარჩევა ხდება იმით, რომ ერთი დონის სათაურები ერთნაირად არის გაფორმებული.
● ქვეთავების და მათი ქვეერთეულების სათაურები იწერება ცალკე, ტექსტიდან გამოყოფილ სტრიქონზე. პირველი დონის სათაური ტექსტიდან დაშორებულია ორი სტრიქონით, მეორე დონის სათაური ერთი სტრიქონით და მესამე დონის სათაურსა და ტექსტს შორის კი არ არის გამოყოფილი სტრიქონი. მხოლოდ ყველაზე დაბალი დონის ქვეერთეულის სათაური იწერება იმავე სტრიქონზე, რომელზეც ძირითადი ტექსტი გრძელდება. ტექსტისგან მისი გამოყოფა კი ხდება იმით, რომ ის დახრილად იწერება და მის ბოლოს წერტილი დაისმის.
● ტექსტის სტრიქონებს შორის მანძილი – 1.5;
● ველები: მარჯვენა ველი – 2 სმ, მარცხენა ველი – 2.5 სმ, ზედა ველი – 2 სმ, ქვედა ველი 2 სმ;
● სტატიის გვერდები ინომრება არაბული ციფრებით.

გამოყენებული ლიტერატურა

 ტექსტში: (Doniger 1999, 65)
 გამოყენებული ლიტერატურის სიაში:
Doniger, Wendy. 1999. Splitting the difference. Chicago: University of Chicago Press.
ჩიქობავა, არნოლდ. 1965. იბერიულ-კავკასიურ ენათა შესწავლის ისტორია: სახელმძღვანელო ფილოლოგიური ფაკულტეტის სტუდენტებისათვის. თბილისი: განათლება.
Johns, Adrian. 1998. The Nature of The book: Print and Knowledge in Making. Chicago: Univ. of Chicago Press.

იხილეთ PDF ვერსია “სტატია აკადემიური ჟურნალისთვის”

წყარო: http://library.iliauni.edu.ge/ilib/node/102

Picture2

ლევან კალანდაძე – სადაზღვევო ტერმინების განმარტებითი ლექსიკონი. თბილისი. 2011.

იხილეთ ბმული http://www.nplg.gov.ge

National Bank Of Georgia

National Bank Of Georgia

სადაზღვევო საქმე – საქართველოს ეროვნული ბანკის წლიური ანგარიში (2009 წ.)

4.1 სადაზღვევო სფერო

საქართველოს ეროვნული ბანკი სადაზღვევო ბაზრის ზედამხედველობას ახორციელებს “საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ” ორგანული კანონის, “დაზღვევის შესახებ” და “არასახელმწიფო საპენსიო დაზღვევისა და უზრუნველყოფის შესახებ” საქართველოს კანონების საფუძველზე. საქართველოს ეროვნული ბანკის მიზანია სადაზღვევო ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა, სადაზღვევო საქმიანობის კონკურენტუნარიანობის და სამართლიანობის, გამჭვირვალობისა და საიმედოობის
უზრუნველყოფა, სადაზღვევო კომპანიების გადახდისუნარიანობის კონტროლი.

სადაზღვევო ბაზრის ზედამხედველობის მიზნით, საქართველოს ეროვნული ბანკი გასცემს და აუქმებს სადაზღვევო საქმიანობის ლიცენზიებს, აწარმოებს სადაზღვევო ბროკერების რეგისტრირებასა და რეგისტრაციის გაუქმებას, ადგენს სადაზღვევო კომპანიებისათვის მინიმალური კაპიტალისა და სხვა მოთხოვნებს, იღებს შესაბამის ნორმატიულ აქტებს დაზღვევის ზედამხედველობასთან დაკავშირებულ საკითხებთან მიმართებაში, ამოწმებს მზღვეველების საქმიანობას, აწესებს სანქციებს იმ სადაზღვევო კომპანიების მიმართ, რომლებიც არღვევენ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს, ახორციელებს მზღვეველის დროებითი ადმინისტრაციის, ლიკვიდაციისა და გაკოტრების საქმის წარმოების პროცესს. საქართველოს ეროვნული ბანკი ახორციელებს საპენსიო სქემის დამფუძნებლების რეგისტრაციას, საპენსიო სქემების შეფასებას, რეგისტრაციას, შემდგომ მონიტორინგსა და რეგისტრაციის გაუქმებას. სადაზღვევო ზედამხედველობის მიზნების ეფექტიანად განხორციელებისა და საერთაშორისო პრაქტიკის დანერგვის თვალსაზრისით, საქართველოს ეროვნული ბანკი გაწევრიანებულია დაზღვევის
ზედამხედველთა საერთაშორისო ასოციაციაში, აქტიურად მონაწილეობს საერთაშორისო კონფერენციებში, სემინარებსა და ტრენინგებში.

2008 წლის ბოლოს საქართველოს საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტომ მიიღო რამდენიმე ძირითადი წესი:

􀀗 “მზღვეველის ფინანსური ანგარიშგების ფორმებისა და მათი საქართველოს საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტოში წარდგენის ვადის განსაზღვრის შესახებ” საქართველოს საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტოს უფროსის ბრძანება, რომელმაც სადაზღვევო ბაზრის ფინანსური ანგარიშგების ერთიან პრინციპებზე გადასვლის მოთხოვნა დანერგა;

􀀗 “სადაზღვევო რეზერვების შექმნის წესის დამტკიცების თაობაზე” საქართველოს საფინანსო ზედამხედველობის სააგენტოს უფროსის ბრძანება, რომელმაც განსაზღვრა არსებული და მომავალი სადაზღვევო ვალდებულებების სათანადოდ აღრიცხვის პროცედურა.

2009 წლის პირველი ნახევარი დაეთმო ამ ორი ძირითადი წესის შესრულების კონტროლს – სადაზღვევო რეზერვების დაანგარიშებისადმი დაწესებული მოთხოვნებისა და ფინანსური ანგარიშგების მოთხოვნებისადმი შესაბამისობის შემოწმება, როგორც დისტანციურად, ასევე ადგილზე შემოწმების გზით. მიუხედავად 10-წლიანი გამოცდილებისა, არაერთი კონსულტაციისა, სადაზღვევო ბაზარი არ აღმოჩნდა მზად ადეკვატური ცვლილებებისათვის. ცვლილებებისადმი მოუმზადებლობა
რამდენიმე ძირითადი მიზეზით იყო განპირობებული: სადაზღვევო კომპანიების უმრავლესობას არ გააჩნდა გამართული აღრიცხვიანობის სისტემა, სათანადო კვალიფიკაციის მქონე პერსონალი, განსაკუთრებით სადაზღვევო სპეციფიკაზე მორგებული ფინანსური აღრიცხვა – ანგარიშგების, ანალიზის და სადაზღვევო რეზერვების დაანგარიშების კუთხით. ამავე დროს მათ ახასიათებდა მხოლოდ გაყიდვებზე ორიენტირებული საქმიანობის სტრატეგია.

2009 წლის პირველ კვარტალში ქართული ბაზრისთვის არანაკლებ ინოვაციური წესი შევიდა ძალაში. აღნიშნული წესები რეზერვების სწორ დათვლასთან ერთად მოითხოვდა სადაზღვევო კომპანიაში ლიკვიდური აქტივების გაჩენას, რომელიც „გადაფარავდა” არსებულ სადაზღვევო ვალდებულებებს – სადაზღვევო რეზერვებს. აღმოჩნდა, რომ ამ წესის დანერგვა კიდევ უფრო დიდ სირთულეებთან იყო დაკავშირებული. შემუშავდა სპეციალური საცდელი ფორმა, რომელმაც წესით
გათვალისწინებული რთული ფორმატი გაამარტივა და საშუალება მისცა კომპანიებს ავტომატურ რეჟიმში დაეთვალათ წესით გათვალისწინებული შეზღუდვები და წარმოედგინათ დეტალურად გაშლილი უწყისი, სადაც თითოეული კომპონენტი იქნებოდა გამოკვეთილი. ამ წესის განხორციელების კონტროლმა სერიოზული პრობლემები გამოააშკარავა _ სადაზღვევო კომპანიების ნაწილს არ გააჩნდა საკმარისი ლიკვიდური აქტივი, დანარჩენი არღვევდა აქტივებისადმი დაწესებული დივერსიფიკაციის მოთხოვნას, რაც გამოიხატებოდა ერთ საბანკო დაწესებულებაში სახსრების აკუმულირების ტენდენციით.

შემუშავდა და დამტკიცდა “მზღვეველის საქმიანობის აღრიცხვის წესი”, რაც განპირობებული იყო კომპანიების ადგილზე შემოწმების და მათ მიერ მოწოდებული ანგარიშების დისტანციური ანალიზის დროს იდენტიფიცირებული პრობლემებით. მიმდინარეობდა სტატისტიკური ანგარიშგების ახალი ფორმების დახვეწა. შემუშავდა ჯანმრთელობის დაზღვევის დეტალური ფორმა, რადგან დაზღვევის ამ სახეობას სადაზღვევო ბაზრის დიდი წილი უჭირავს. შემუშავდა დამატებითი კვარტალური ფორმები, რომელმაც მარეგულირებელს საშუალება მისცა მიეღო დეტალური ინფორმაცია სადაზღვევო კომპანიების გადამზღვევლების და კომპანიის მიმართ არსებული სასამართლო დავების შესახებ. დაინერგა თითოეულ კომპანიაზე რისკების ამსახველი, ანალიტიკური ანგარიშების მომზადების პრაქტიკა, რომელიც მოიცავს
სადაზღვევო კომპანიის ფინანსური მაჩვენებლებისა და კომპანიაში არსებული ტენდენციების დეტალურ ანალიზს. გამოვლინდა არასახელმწიფო საპენსიო უზრუნველყოფის სქემების განხორციელებაში არსებული დარღვევები.

საანგარიშო პერიოდში მიმდინარეობდა მუშაობა არსებული კანონქვემდებარე ბაზის დახვეწაზე – საზედამხედველო პრაქტიკიდან გამომდინარე დაიგეგმა რამდენიმე არსებულ წესში ცვლილების შეტანა. მზადდებოდა და ქვეყნდებოდა ყოველკვარტალური ანგარიშგების შედეგები. შეიძლება ითქვას, რომ 2009 წლის ბოლოს დასრულდა მარეგულირებელი ნორმატიული აქტების შემუშავების ძირითადი ფაზა, რამაც ეროვნულ ბანკს აქტიური კონტროლის ფაზაზე გადასვლის საშუალება მისცა.

ამასთან აღსანიშნავია, რომ ეროვნული ბანკის მიერ გამოყენებული სტატისტიკური და ფინანსური ინფორმაცია ეფუძნება სადაზღვევო კომპანიების მიერ მოწოდებულ მონაცემებს, რომელიც შესაძლოა რომ ჯერ სრულად არ შეესაბამებოდეს არსებულ მოთხოვნებს. 2009 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, საქართველოს სადაზღვევო ბაზარზე მოქმედებდა 14 სადაზღვევო კომპანია. 2009 წელს ლიცენზია მიიღო ორმა ახალმა სადაზღვევო კომპანიამ, თუმცა იმავე დროს მოხდა ორი კომპანიის შერწყმა. მოქმედი 14 სადაზღვევო კომპანიიდან 11 ახორციელებს როგორც არასიცოცხლის, ისე სიცოცხლის დაზღვევას, ხოლო დანარჩენი 3, მხოლოდ არასიცოცხლის
დაზღვევას. მოქმედი სადაზღვევო კომპანიებიდან 6 კომპანიას გააჩნია რეგისტრირებული საპენსიო სქემები, საიდანაც 4 სქემაა აქტიური.

მოქმედი სადაზღვევო კომპანიებიდან ერთი უცხო ქვეყნის სადაზღვევო კომპანიის ფილიალია, 2 სადაზღვევო კომპანიას 100 პროცენტით ფლობს არარეზიდენტი დამფუძნებელი, 4 სადაზღვევო კომპანიაში ნაწილობრივ მონაწილეობს არარეზიდენტი დამფუძნებელი, ხოლო 7 სადაზღვევო კომპანია დაფუძნებულია რეზიდენტი დამფუძნებლების მიერ.

მზღვეველების მიერ მოწოდებული მონაცემებიდან გამომდინარე, მოზიდული პრემიის მიხედვით, რომელიც სადაზღვევო ხელშეკრულებებში დაფიქსირებულ ჯამურ სადაზღვევო პრემიას წარმოადგენს, სადაზღვევო ბაზრის კონცენტრაცია 83.6 პროცენტით ხუთ სადაზღვევო კომპანიაზე მოდის. უნდა აღინიშნოს, რომ იგივე მაჩვენებელი 2008 წლის მდგომარეობით 80 პროცენტს შეადგენდა, ამ კოეფიციენტის ზრდა გარკვეულწილად გამოწვეულია 2 მსხვილი კომპანიის შერწყმით.

საანგარიშო პერიოდში გაფორმდა 1,832,453 სადაზღვევო პოლისი, ხოლო 2009 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით მოქმედი პოლისების რაოდენობამ შეადგინა 1,564,623. უნდა აღინიშნოს, რომ მოქმედი პოლისებიდან 116,568 შეადგენდა ფიზიკურ პირებზე გაცემულ პოლისებს, რაც თავის მხრივ 2008 წლის შესაბამის მონაცემს 53 პროცენტით აღემატება.

2009 წლის განმავლობაში დაზღვეული სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებათა რაოდენობა 29,936 შეადგენს, ხოლო საჰაერო და მცურავი სატრანსპორტო საშუალებათა რაოდენობა, შესაბამისად 43-ის და 17-ის ტოლია. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ სახმელეთო ტრანსპორტის გამოყენებასთან დაკავშირებული სამოქალაქო პასუხისმგებლობის დაზღვევის პოლისები 75,071 სატრანსპორტო საშუალებაზე გაიცა, აქედან 25 პროცენტს ავტო-მოტოტრანსპორტის მფლობელთა სამოქალაქო
პასუხისმგებლობის სავალდებულო დაზღვევის ფარგლებში დაზღვეული სატრანსოპორტო საშუალებაზე მოდის.

სტატისტიკური ანგარიშგების მიხედვით, 2009 წლის განმავლობაში მოზიდულმა ჯამურმა პრემიამ 372.4 მლნ ლარი შეადგინა, ხოლო მზღვეველების მიერ საკუთარი რისკების გადანაწილების მიზნით გაფორმებული გადაზღვევის ხელშეკრულებების შესაბამისმა გადაზღვევის პრემიამ 48.6 მლნ ლარი შეადგინა. მოზიდული ჯამური პრემია 2008 წლის შესაბამის მაჩვენებელს 34 პროცენტით, ხოლო 2007 წლის მაჩვენებელს 213 პროცენტით აღემატება. როგორც მონაცემებიდან ჩანს, 2009 წელს მოზიდული პრემიების ზრდის ტენდენცია შემცირებულია 2008 წელთან შედარებით, რადგან 2008 წლის მოზიდული პრემია 135 პროცენტით აღემატებოდა 2007
წლის მონაცემს. აღნიშნული მაღალი ზრდის ტემპი მნიშვნელოვანწილად განაპირობა ჯანმრთელობის დაზღვევის სახელმწიფო პროგრამის ამოქმედებამ, რომელსაც სადაზღვევო ბაზარზე საკმაოდ დიდი წილი უჭირავს. 2009 წელს წინა წელთან შედარებით ზოგიერთ სახეობაში შეინიშნებოდა მოზიდული პრემიის შემცირებაც (სიცოცხლის დაზღვევა, ტვირთების დაზღვევა, ქონების დაზღვევა, სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებათა დაზღვევა), თუმცა საერთო ჯამში, ბაზრის მოცულობა 1/3-ით არის გაზრდილი. აღნიშნული ზრდა დიდწილად განაპირობა სამედიცინო დაზღვევის სახეობაში (54 პროცენტი) მოზიდული პრემიის ზრდამ, რადგან ეს სახეობა
ძირითად ნაწილს წარმოადგენს ჯამურ მონაცემებში და მისი ცვლილება მნიშვნელოვნად აისახება საერთო მონაცემებზე.

დიაგრამა. მოზიდული პრემიისა და ანაზღაურებული ზარალების ოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით

მოზიდული პრემიისა და ანაზღაურებული ზარალების ოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით (2004-2009)

მოზიდული პრემიისა და ანაზღაურებული ზარალების ოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით (2004-2009)

მოზიდული ჯამური პრემიის მაჩვენებლების მიხედვით შეიძლება გამოვყოთ ქონების (8.2 პროცენტი), სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებათა (7.6 პროცენტი) და ვალდებულებათა შესრულების (5.4 პროცენტი) დაზღვევა. დაზღვევის სხვა სახეობები მეტნაკლებად თანაბარი თანაფარდობით მონაწილეობენ მოზიდულ პრემიაში. აქვე უნდა გამოვყოთ დაზღვევის 2 სახეობა, სადაც საქმიანობა საერთოდ არ განხორციელებულა, ეს სახეობებია: სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალებათა
დაზღვევა და იურიდიული ხარჯების დაზღვევა.

2009 წლის გამავლობაში სადაზღვევო კომპანიების მიერ გადახდილი ზარალების ოდენობამ 191.3 მლნ ლარი შეადგინა. გადამზღვევლების მიერ საანგარიშო პერიოდის განმავლობაში ანაზღაურდა 18.6 მლნ ლარის ზარალი. ანაზღაურებული ზარალების ძირითადი წილი სამედიცინო დაზღვევაში გადახდილ ზარალებზე მოდის (78.8 პროცენტი), ასევე დაახლოებით 10 პროცენტიანი წილით შეიძლება გამოვყოთ სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებათა დაზღვევა.

ახალი სტატისტიკური ფორმების საშუალებით შესაძლებელი გახდა უფრო ადეკვატური პარამეტრების – პერიოდის სადაზღვევო შემოსავალის (გამომუშავებული სადაზღვევო პრემია ნეტო) და პერიოდის სადაზღვევო ზარალის (პერიოდის ნეტო დამდგარი ზარალის) შედარება სახეობების მიხედვით. ეს პარამეტრი მოზიდული პრემიის ანაზღაურებული ზარალის ოდენობასთან შედარებით კონკრეტული დაზღვევის სახეობაში განხორციელებული საქმიანობის უკეთეს მახასიათებლებს
წარმოადგენს. ასევე საშუალება გვეძლევა გამოვთვალოთ ე.წ. „სადაზღვევო ზარალიანობის კოეფიციენტი” დაზღვევის ნებისმიერი სახეობისათვის.

სადაზღვევო კომპანიების 2009 წლის სადაზღვევო შემოსავლის 77.9 პროცენტს სამედიცინო დაზღვევა შეადგენს, ხოლო 8.1 პროცენტით მეორე ადგილზე სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებათა დაზღვევა მოდის. ასევე დაზღვევის სხვა სახეობებიდან სადაზღვევო შემოსავალში შედარებით მაღალი წილით შეიძლება გამოვყოთ ქონების (3.7 პროცენტი) და ვალდებულებათა შესრულების (3.2 პროცენტი) დაზღვევა.

სადაზღვევო კომპანიების 2009 წლის სადაზღვევო ზარალის ოდენობა 173.1 მლნ ლარს შეადგენს. აქედან 155.1 მლნ ლარი სამედიცინო დაზღვევაზე მოდის. სხვა სახეობებთან შედარებით სადაზღვევო ზარალებში 6.5 პროცენტით მნიშვნელოვანი წილი უჭირავს სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებათა დაზღვევას, ასევე შეიძლება გამოვყოთ ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევა 1.5 პროცენტით.

დიაგრამა: 2009 წლის სადაზღვევო კომპანიების სადაზღვევო შემოსავლის სტრუქტურა სახეობების მიხედვით

2009 წლის სადაზღვევო კომპანიების სადაზღვევო შემოსავლის სტრუქტურა სახეობების მიხედვით

2009 წლის სადაზღვევო კომპანიების სადაზღვევო შემოსავლის სტრუქტურა სახეობების მიხედვით

რაც შეეხება ე.წ. “სადაზღვევო ზარალიანობის კოეფიციენტს”, რომელიც სადაზღვევო ზარალების სადაზღვევო შემოსავლის ოდენობასთან შეფარდებით მიიღება – სადაზღვევო ბაზრისათვის ზარალიანობის ჯამურმა კოეფიციენტმა 2009 წლისათვის 64.15 პროცენტი შეადგინა. დაზღვევის სახეობებიდან შეიძლება გამოვყოთ სამედიცინო და სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებათა დაზღვევა, სადაც ზარალიანობის კოეფიციენტები შესაბამისად 74 და 52 პროცენტებს შეადგენს, რაც
ამ სახეობებისათვის მაღალი მაჩვენებელი არაა.

საქართველოს სადაზღვევო ბაზრის 2009 წლის სადაზღვევო ბრუტო შემოსავლისა და ბრუტო სადაზღვევო ზარალების შედარება სახეობების მიხედვით იხილეთ დიაგრამაზე 69.

დიაგრამა 69 პერიოდის სადაზღვევო შემოსავალი (ბრუტო) და პერიოდის სადაზღვევო ზარალი (ბრუტო)

პერიოდის სადაზღვევო შემოსავალი (ბრუტო) და პერიოდის სადაზღვევო ზარალი (ბრუტო)

პერიოდის სადაზღვევო შემოსავალი (ბრუტო) და პერიოდის სადაზღვევო ზარალი (ბრუტო)

2009 წელს სიცოცხლის დაზღვევაში მოზიდულმა სადაზღვევო პრემიამ 9.6 მლნ ლარი შეადგინა, რაც 24 პროცენტით ნაკლებია 2008 წლის მონაცემთან შედარებით. 2008 წელთან შედარებით მნიშვნელოვნადაა გაზრდილი ზარალის მოცულობა, ეს მაჩვენებელი 3.5 მლნ ლარს შეადგენს. სიცოცხლის დაზღვევის სახეობაში სადაზღვევო კომპანიების მიერ მიღებულმა პერიოდის სადაზღვევო შემოსავალმა და პერიოდის სადაზღვევო ზარალმა შესაბამისად 5.6 მლნ და 1.1 მლნ ლარი
შეადგინა.

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, 2009 წლის შედეგებით სამედიცინო დაზღვევა სადაზღვევო ბაზრის საქმიანობის ძირითად ნაწილს წარმოადგენს. აღნიშნულ სახეობაში 2009 წლის განმავლობაში გაფორმდა 1,439,691 სადაზღვევო პოლისი, ხოლო ამ პოლისების ქვეშ დაზღვეულთა ჯამური რაოდენობა 31 დეკემბრისთვის 1,461,338 შეადგენს. სამედიცინო დაზღვევაში მოზიდული ჯამური პრემია 247.2 მლნ ლარს უტოლდება, ხოლო სადაზღვევო კომპანიების პერიოდის სადაზღვევო შემოსავალმა და სადაზღვევო ზარალმა შესაბამისად 210.1 მლნ და 155.1 მლნ ლარი შეადგინა (იხ. დიაგრამა).

ფინანსური ანალიზი

2009 წლის განმავლობაში სადაზღვევო კომპანიების მიერ მიღებული სადაზღვევო შემოსავალი (გამომუშავებული პრემია ნეტო) 269.9 მლნ ლარი იყო, რაც 80,26 პროცენტით აღემატება წინა წლის მაჩვენებელს. შემოსავლების ასეთი ზრდა განპირობებულია ბოლო წლებში სადაზღვევო ბაზრის მკვეთრი ზრდით. საანგარიშო წელს კომპანიებმა გამოიმუშავეს და შემოსავალი მიიღეს როგორც მიმდინარე წლის, ისე წინა წლების მოზიდული პრემიებიდან. დამდგარმა სადაზღვევო ზარალებმა საანგარიშო პერიოდში შეადგინა 173.2 მლნ ლარი, რაც წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს აღემატება 54,59 პროცენტით. როგორც ჩანს საანგარიშო პერიოდში სადაზღვევო შემოსავალის ზრდამ გადააჭარბა სადაზღვევო ზარალების ზრდას, რაც თავის მხრივ ხელს უწყობს ზარალიანობის კოეფიციენტის გაუმჯობესებას და კომპანიის მომგებიანობის ზრდას.

წმინდა საკომისიო ხარჯი (გადამზღვეველისგან მისაღები საკომისიოს გამოკლებით) საანგარიშო პერიოდში 18.5 მლნ ლარს უტოლდება, ხოლო ადმინისტრაციული და სხვა საოპერაციო ხარჯები 57.0 მლნ ლარია. საანგარიშო პერიოდში სადაზღვევო კომპანიებმა ინვესტიციებიდან შემოსავლის სახით მიიღეს 7.0 მლნ ლარი. აღსანიშნავია, რომ სადაზღვევო შემოსავლის ზრდის ტემპმა გადააჭარბა როგორც ზარალების, ისე ადმინისტაციული და სხვა საოპერაციო ხარჯების ზრდას, რამაც თავის მხრივ, ხელი შეუწყო სადაზღვევო კომპანიების მომგებიანობის გაუმჯობესებას. წინა წლების ზარალიანობის შემდეგ სადაზღვევო კომპანიების მომგებიანობა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა _ 2009 წლის ბოლოს სადაზღვევო ბაზრის პერიოდის წმინდა მოგებამ 17.8 მლნ ლარი შეადგინა.

სადაზღვევო ბაზრის ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე მეტყველებს ქვემოთ მოცემული კოეფიციენტები: საოპერაციო ხარჯების კოეფიციენტი (Operating ratio) 2009 წლის ბოლოს შეადგენს 80,11 პროცენტს, როცა წინა წელს ანალოგიური მაჩვენებელი 100 პროცენტს აჭარბებდა.

დიაგრამა 70 სიცოცხლის დაზღვევის სახეობების მოზიდული პრემიისა და ანაზღაურებული ზარალების ოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით

სიცოცხლის დაზღვევის სახეობების მოზიდული პრემიისა და ანაზღაურებული ზარალების ოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით

სიცოცხლის დაზღვევის სახეობების მოზიდული პრემიისა და ანაზღაურებული ზარალების ოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით

დიაგრამა 71 სადაზღვევო შემოსავალი და ზარალი 2008 და 2009 წლების მიხედვით

სადაზღვევო შემოსავალი და ზარალი 2008 და 2009 წლების მიხედვით1

დიაგრამა 72 მოგება-ზარალის ძირითადი პარამეტრები

მოგება-ზარალის ძირითადი პარამეტრები2

სადაზღვევო კომპანიების აქტივების საერთო მოცულობა 2009 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით 331.5 მლნ ლარი იყო, რაც 32,28 პროცენტით აღემატება წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს. სადაზღვევო კომპანიების აქტივებში მნიშვნელოვანი წილი უჭირავს: სადაზღვევო მოთხოვნებს _ 154.6 მლნ ლარი, საკრედიტო დაწესებულებებში განთავსებულ დეპოზიტებსა და მიმდინარე ანგარიშებზე არსებულ ფულად სახსრებს _ 81.7 მლნ ლარი, გადამზღვეველის წილს სადაზღვევო რეზერვებში _ 30.6 მლნ ლარი, გუდვილსა და სხვა არამატერიალურ აქტივებს _ 16.6 მლნ ლარი, ძირითად საშუალებებს _ 15.1 მლნ ლარი და სხვა სახის
ინვესტიციებსა და გაცემულ სესხებს _ 13.9 მლნ ლარი. როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, წინა წელთან შედარებით 2009 წელს გაიზარდა აქტივების საერთო მოცულობა და ზრდამ შეადგინა 80.9 მლნ ლარი. აღნიშნულ ზრდაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია შემდეგმა აქტივებმა: სადაზღვევო და გადაზღვევის მოთხოვნებმა, რომელიც გაიზარდა 37.9 ლარით და საკრედიტო დაწესებულებებში განთავსებულმა დეპოზიტებმა და მიმდინარე ანგარიშებზე არსებულმა ფულადმა სახსრებმა, რომელიც გაიზარდა 39.5 მლნ ლარით.

ვალდებულებების საერთო მოცულობამ 2009 წლის ბოლოს 276.3 მლნ ლარი შეადგინა, რაც წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 56.2 მლნ ლარით აღემატება. სადაზღვევო კომპანიების ვალდებულებებში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს სადაზღვევო რეზერვებს _ 210.7 მლნ ლარი, საიდანაც 169.5 ლარი გამოუმუშავებელი პრემიის რეზერვია, 25.7 მლნ ლარი განცხადებული, მაგრამ დაურეგულირებელი ზარალის რეზერვი, ხოლო 15.6 ლარი _ მომხდარი, მაგრამ განუცხადებელი ზარალის
რეზერვი.

სადაზღვევო კომპანიების ჯამური კაპიტალი 2009 წლის ბოლოს 55.2 მლნ ლარს შეადგენდა, რაც 81,12 პროცენტით აღემატება წინა წლის ანალოგიურ მაჩვენებელს. კაპიტალის ზრდა ძირითადად გამოწვეულია სააქციო კაპიტალის ზრდით და პერიოდის წმინდა მოგებით. ასევე, 2009 წლის განმავლობაში აქციონერების მიერ კომპანიის კაპიტალში დამატებითი ინვესტიციის განხორციელებით და სადაზღვევო ბაზარზე ახალი კომპანიების შემოსვლით (იხ. დიაგრამა 74).

არარეზიდენტი დამფუძნებელი მონაწილეობს 7 სადაზღვევო კომპანიაში, საიდანაც 2 სადაზღვევო კომპანიას არარეზიდენტი დამფუძნებელი 100 პროცენტით ფლობს, ერთ-ერთი კომპანია არის OECD-ის ქვეყანაში რეგისტრირებული სადაზღვევო კომპანიის ფილიალი, ხოლო დანარჩენ 4 კომპანიაში არარეზიდენტი დამფუძნებლები ფლობენ მნიშვნელოვან წილს. არარეზიდენტი დამფუძნებლის წილობრივი მონაწილეობა სადაზღვევო კომპანიების კაპიტალში 2009 წლის 31 დეკემბრის
მდგომარეობით შეადგენს 47,15 პროცენტს.

დიაგრამა 73 აქტივების სტრუქტურა

აქტივების სტრუქტურა 2009

საპენსიო სქემები

2009 წლის მდგომარეობით სადაზღვევო ბაზარზე რეგისტრირებულია დამფუძნებელი _ სადაზღვევო კომპანიების მიერ შექმნილი 6 საპენსიო სქემა, საიდანც მხოლოდ 4 საპენსიო სქემა ახორციელებს აქტიურ საპენსიო დაზღვევას. აღნიშნულ საპენსიო სქემებში მონაწილეთა რაოდენობა 2009 წლის დასასრულს 14,175 შეადგენს, ხოლო წლის განმავლობაში გაფორმებულმა ხელშეკრულებების რაოდენობამ 612 შეადგინა. 2009 წელს საპენსიო სქემების მონაწილეების მიერ განხორციელებულმა საპენსიო შენატანების ჯამურმა ოდენობამ 2.3 მლნ ლარი შეადგინა, რაც 48,6 პროცენტით ნაკლებია 2008 წლის შესაბამის მაჩვენებელზე. საპენსიო სქემების ჯამურმა
საინვესტიციო შემოსავალმა 2009 წელს 2.0 მლნ ლარს გაუტოლდა, რის შედეგადაც მონაწილეების საპენსიო დანაგროვები, საპენსიო სქემების დამფუძნებლის მიერ ჩამოჭრილი საკომისიოებისა და მათ მიერ გაწეული ხარჯების გათვალისწინების შემდგომ გაიზარდა 1.5 მლნ ლარით. ამასთანავე, 2009 წლის 31 დეკემბრისათვის საპენსიო სქემების ჯამური ვალდებულებები საპენსიო სქემების მონაწილეების მიმართ 6.3 მლნ ლარი იყო.

National Bank Of Georgia

National Bank Of Georgia

საქართველოს ეროვნული ბანკი. წლიური ანგარიში

საქართველოს ეროვნული ბანკი ყოველწლიურად, არაუგვიანეს 1 მაისისა პარლამენტს წარუდგენს წლიურ ანგარიშს, რომელიც შემუშავებულია “საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 68-ე და 69-ე მუხლების შესაბამისად და მოიცავს “ანგარიშს ფულად-საკრედიტო და სავალუტო პოლიტიკის განხორციელების შესახებ”, “ეკონომიკის მდგომარეობის ანგარიშს”, “ოპერაციებისა და განსახილველი წლის განმავლობაში საქმის მდგომარეობის ანგარიშს” და აუდიტორების მიერ დამოწმებულ “საფინანსო ანგარიშგებას”.

წლიურ ანგარიშში განხილულია ის პრიორიტეტული მიმართულებები, რომლებითაც ხელმძღვანელობდა ქვეყნის ცენტრალური ბანკი საანგარიშო პერიოდში, აგრეთვე მისი შეფასებები ქვეყანაში და მის ფარგლებს გარეთ მიმდინარე პროცესებზე, რომლებიც საანგარიშო წლის განმავლობაში არსებით გავლენას ახდენდა საქართველოს ეკონომიკის მდგომარეობასა და ეროვნული ბანკის მიერ დასახული ამოცანების შესრულებაზე.

1998 – 2012 წლების ეროვნული ანგარიშები იხილეთ ვებ გვერდზე

National Bank Of Georgia

National Bank Of Georgia

სადაზღვევო საქმე – საქართველოს ეროვნული ბანკის წლიური ანგარიში (2012 წ.)

საანგარიშო პერიოდში ეროვნული ბანკის პრიორიტეტი დაზღვევის ზედამხედველობის რეფორმის გაგრძელება იყო. რეფორმების შედეგად ანგარიშგების ახალ სტანდარტებზე გადასვლა და სადაზღვევო კომპანიების რეგულირების თანამედროვე, საერთაშორისო დონეზე გავრცელებული მეთოდების დანერგვა ბაზრის მონაწილეებისათვის არ აღმოჩნდა მარტივი. მიუხედავად იმისა, რომ 2012 წლისთვის სადაზღვევო სფეროს განვითარებაში მნიშვნელოვანი პროგრესი დაფიქსირდა, ეროვნული ბანკი კვლავ განაგრძობდა სისტემატიურ მუშაობას სადაზღვევო სფეროს მეტი განვითარებისა და გამართულად ფუნქციონირებისათვის.

მარეგულირებელ კანონმდებლობაში განხორციელებულ ძირითად ცვლილებებამდე (2007 წლის ბოლო) არ არსებობდა სადაზღვევო ბაზრის გამართული საზედამხედველო სისტემა და პოლიტიკა, რომელიც საშუალებას მისცემდა ზედამხედველს სრულფასოვნად განეხორციელებინა მასზე კანონით დაკისრებული მოვალეობა. მოქმედი საკანონმდებლო ბაზა არ შეესაბამებოდა საერთაშორისო დონეზე გავრცელებულ სტანდარტებს, ვინაიდან ის მოკლებული იყო შესაძლებლობას განესაზღვრა სრულყოფილი ფინანსური და საანგარიშგებო მოთხოვნები სადაზღვევო კომპანიებისთვის და მიეცა საკმარისი უფლებამოსილება ბაზრის ზედამხედველისთვის, რომ ამ უკანასკნელს აღესრულებინა კანონმდებლობის მოთხოვნები თავისი კომპეტენციის ფარგლებში. კომპანიების უმრავლესობა არ ადგენდა ფინანსურ ანგარიშგებებს, ვინაიდან არ არსებობდა პერიოდული ფინანსური ანგარიშის წარდგენის საკანონმდებლო მოთხოვნა და ზედამხედველი ითხოვდა მხოლოდ მწირ სტატისტიკურ ინფორმაციას ბაზრის მონაწილეებისაგან; ის ხარვეზები და შეუსაბამობები, რომლებიც დაშვებული იყო სადაზღვევო რეზერვების დათვლის, მათ დასაფარად აუცილებელი ლიკვიდური აქტივების მოთხოვნის, და ე.წ „კაპიტალის ადეკვატურობის“ წესებში, რთული აღსაქმელი და შესასრულებელი იყო, როგორც ბაზრის მონაწილეებისათვის, ასევე ზედამხედველისთვის. შეიძლება ითქვას, რომ სადაზღვევო ბაზრის მარეგულირებელი კანონმდებლობა წარმოადგენდა ნორმატივების კრებულს, რომლის მოთხოვნებიც მხოლოდ ზედაპირულად სრულდებოდა რეგულირებადი სუბიექტებისა და მარეგულირებლის მიერ და არ ეფუძნებოდა იმ ფაქტორების დეტალურ განხილვასა და შესწავლას, რომელიც ესოდენ აუცილებელია სადაზღვევო კომპანიების სრულფასოვანი და გამართული ფუნქციონირებისათვის.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ფაქტობრივად, შეუძლებელი იყო სადაზღვევო სექტორის ეფექტიანი ზედამხედველობის განხორციელება. სისტემა საჭიროებდა რადიკალურ ცვილებებსა და ზედამხედველობის სამსახურში მაღალკვალიფიციური კადრების მოზიდვას. ამის გათვალისწინებით, სადაზღვევო ბაზრის გაჯანსაღების მიზნით, ახალმა ზედამხედველმა (ფინანსური მონიტორინგის სამსახური) საფუძველი ჩაუყარა სხვადასხვა სახის რეფორმებსა და ღონისძიებებს, რის შედეგადაც შესაძლებელი გახდა ფინანსური ბაზრის ამ მიმართულების რეალური ზედამხედველობის განხორციელება.

2012 წლისთვის დაფიქსირებული დადებითი და პოზიტიური მაჩვენებლები, განპირობებულია ზედამხედველის მიერ ბოლო წლების განმავლობაში გატარებულ სისტემური მიდგომებითა და რეფორმებით. შეიქმნა ძირითადი სადაზღვევო პარამეტრების, სადაზღვევო სახეობების და მათი სწორი დაჯგუფების ამსახველი საცდელი სტატისტიკური ფორმები, საფუძველი ჩაეყარა ახალი სტატისტიკური კვარტალური და წლიური ფორმების შემუშავების პროცესს. სადაზღვევო კომპანიები ყოველკვარტალურად ავსებდნენ დამატებით ფორმებს, რომლებიც თანმიმდევრულად ასახავდა ზედამხედველის ახალი წესებით დადგენილ პარამეტრებს. თუმცა, მიუხედავად მარეგულირებლის დაუზოგავი ძალისხმევისა, სადაზღვევო ბაზრის ერთიან სტანდარტებზე გადაყვანის პროცესი საკმაოდ პრობლემური აღმოჩნდა, რადგან პრაქტიკულად არ არსებობდა ქართული სადაზღვევო ბაზრის ზოგადი ქცევის (Business Code) ან რომელიმე კონკრეტულ საკითხთან დაკავშირებით ასოციაციის ფარგლებში შემუშავებული და ბაზრის ყველა მონაწილის მიერ მიღებული სტანდარტი. შესაბამისად, სადაზღვევო სფეროსთვის აუცილებელი უნარ-ჩვევების არარსებობის პირობებში, ზედამხედველს უწევდა ისეთი ზოგადი პრინციპების განმარტება და დანერგვა, რომლებიც წარმოადგენენ ბაზრის ფუნქციონირების აუცილებელ, ელემენტარულ წინაპირობას და რომლებიც ჯერაც არ ჰქონდათ გათავისებული ბაზრის მონაწილეებს, მიუხედავად სექტორის არსებობის ხანგრძლივი პერიოდისა. (მაგ. გამომუშავებული პრემია, რეზერვების ცვლილება, გადამზღვევლის წილი რეზერვებში, ზარალიანობის კოეფიციენტი და ა.შ.).

გატარებული რეფორმის შედეგად შემუშავდა წესი, რომელიც იძლეოდა მინიმალური კაპიტალის ფულადი ნაწილის ყოველდღიური ნაშთების კონტროლის საშუალებას. იმის გათვალისწინებით, რომ შიდა აღრიცხვიანობის პრობლემა დამახასიათებელი იყო სადაზღვევო კომპანიების უმრავლესობისთვის, ძალაში შევიდა ახალი წესი, რომელმაც დაადგინა მოთხოვნები სადაზღვევო კომპანიების მიერ სადაზღვევო ოპერაციების ამსახველი დეტალური ინფორმაციის შეგროვებისა და კრებსითი ფორმით წარდგენის მიმართულებით.

შემოღებულ იქნა სადაზღვევო კომპანიების ფინანსური ანგარიშგების ფორმები, რომლებშიც მაქსიმალურად არის გათვალისწინებული ევროკავშირის ქვეყნებში სადაზღვევო ბიზნესისთვის სპეციალურად შექმნილი სტანდარტები. პირველ ეტაპზე სადაზღვევო კომპანიებს მოეთხოვათ ყოველკვარტალური ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა ელექტრონული ფორმით. ახალი ფინანსური ანგარიშგება საგრძნობლად განსხვავდება სადაზღვევო ბაზარზე წლობით ჩამოყალიბებული ფორმატისაგან – მასში აისახა სადაზღვევო რეზერვების დათვლის და ანგარიშგებაში ასახვის ახალი მიდგომა. ამ გარემოების გათვალისწინებით, ზედამხედველი რამდენიმე თვის განმავლობაში ატარებდა ტრეინინგებს სადაზღვევო ორგანიზაციებისთვის – ზედამხედველის შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე ჯგუფი ადგილზე ეხმარებოდა ორგანიზაციებს ახალი ანგარიშგების დანერგვაში.

გასულ წლებში სადაზღვევო სექტორი ეტაპობრივად გადავიდა რისკებზე დაფუძნებული ზედამხედველობისა და შემოწმების პრინციპებზე (risk-based inspection and supervision), რამაც 2012 წლისთვის ზედამხედველს შედარებით გაუადვილა იმ ორიენტირი კომპანიისა და მასთან მიმართებაში გასატარებელი ღონისძიებების იდენტიფიცირება, რომელიც თავისი საქმიანობიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვან რისკებს შეიცავდა. გეგმური შემოწმებების სისტემა ჩანაცვლდა კომპანიების პერიოდული შემოწმების სისტემით, რომელიც ეფუძნებოდა კონკრეტულ კომპანიაში, მისი ანგარიშგების ანალიზისა და შესწავლის შედეგად დისტანციურად დანახულ ხარვეზებს და პრობლემებს. ზედამხედველის მიერ სადაზღვევო ორგანიზაციებში შემოწმებები ძირითადად ტარდებოდა დისტანციურად დანახული პრობლემების საფუძველზე. ამასთან ერთად, ადგილზე შემოწმების დროს გამოიკვეთა ისეთი პრობლემატური საკითხები, რომლებიც საფუძვლად დაედო ახალი წესების შემუშავებასა და ამოქმედებას. აღსანიშნავია, რომ ზედამხედველის შეზღუდული უფლებამოსილება სადაზღვევო ბაზრის მონაწილეებისათვის სანქციების დაწესებისა და განხორციელების მიმართულებით არაერთ დაბრკოლებას ქმნიდა სადაზღვევო ბაზრის სათანადო რეგულირებისთვის. სხვა მარეგულირებელი ნორმატივების პარალელურად საჭირო გახდა იმ რეგულაციების ცვლილებაც, რომლებიც სადაზღვევო კომპანიების მიერ კანონმდებლობის დარღვევის პროცესში იქნებოდა გამოყენებული და რეგულატორს მომავალი დარღვევის პრევენციისა და აღკვეთის საშუალებას მისცემდა. ამ მიზნით გატარდა შემდეგი ღონისძიებები:

 განისაზღვრა სადაზღვევო ორგანიზაციის ლიცენზირებისა და ლიცენზიის გაუქმების პირობები/პროცედურა, რაც ცვლილებებამდე რეგულირდებოდა მხოლოდ ლიცენზირების სფეროში არსებული ზოგადი ჩანაწერებით და არ ადგენდა რაიმე სპეციალურ მოთხოვნას სადაზღვევო ბაზრის სპეციფიკიდან გამომდინარე. აღნიშნული ცვლილებების შედეგად ერთ ნორმატიულ აქტში თავმოყრილ იქნა ისეთი არსებითი მნიშვნელობის მქონე მოთხოვნები, როგორიცაა მზღვეველის მინიმალური კაპიტალის არსებობა, ზედამხედველის მიერ მზღვეველის მნიშვნელოვანი წილის უშუალო თუ ბენეფიციარი მესაკუთრეების იდენტიფიცირების შესაძლებლობა;

 დაზუსტდა მზღვეველის ფინანსური სიმყარის უზრუნველყოფასთან დაკავშირებული მუხლები, რაც მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო მზღვეველთა ქმედუნარიანობისა და გადახდისუნარიანობის უზრუნველყოფის მხრივ;

 ჩამოყალიბდა დარღვევებისა და სანქციების მუხლი, რითაც საშუალება მიეცა რეგულატორს სადაზღვევო ორგანიზაციის ან მისი ადმინისტრატორის მხრიდან სადაზღვევო კანონმდებლობის დარღვევის შემთხვევაში თანმიმდვერულად, ხოლო დარღვევისა და შესაძლო რისკის სერიოზულობიდან გამომდინარე – არათანმიმდვერულად გამოეყენებინა სხვადასხვა ტიპის და ხასიათის სანქციები, არსებული დარღვევის მნიშვნელობიდან გამომდინარე;

 სადაზღვევო კანონმდებლობის ინოვაციურ ცვლილებას და რეფორმას წარმოადგენდა მზღვეველის იძულებითი ადმინისტრაციის, ლიკვიდაციისა და გაკოტრების საქმის წარმოებასთან დაკავშირებული ნორმების გაწერა, რასაც ცალკე თავი დაეთმო „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონში. აღნიშნულით რეგულატორს დამატებით საშუალება მიეცა სრულფასოვნად ყოფილიყო ჩართული და ეკონტროლებინა “არაჯანსაღი“/„სახიფათო“ მზღვეველი, წარემართა მისი იძულებითი ადმინისტრაცია, ლიკვიდაცია თუ გაკოტრების საქმე და ამით დაეცვა მომხმარებელთა ინტერესები;

 სადაზღვევო სფეროს მარეგულირებელი ძირითადი ნორმატიული აქტის – „დაზღვევის შესახებ“ საქართველოს კანონის ცვლილებებმა პარალელურად გამოიწვია შესაბამისი ცვლილებები ცალკეულ წესებშიც. აღსანიშნავია, „მზღვეველის მიმართ ფულადი ჯარიმის განსაზღვრის, დაკისრებისა და აღსრულების წესი“, რომელიც სადაზღვევო ბაზრის ეფექტური ზედამხედველობის მნიშვნელოვან ბერკეტად იქცა, ვინაიდან, მასში დეტალურად გაიწერა ფულადი ჯარიმების დაწესების პროცედურა და მათი ოდენობები სადაზღვევო ორგანიზაციის მხრიდან კანონმდებლობის, მათ შორის, „უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციის აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ კანონის დარღვევისათვის. ბოლო წლების განმავლობაში მარეგულირებლის მიერ დაწესებულმა ჯარიმების ჯამურმა ოდენობამ 3.4 მილიონი ლარი შეადგინა;

 არანაკლებ მნიშვნელოვანია და ამავე მიზანს ემსახურება „მზღვეველის იძულებითი ადმინისტრაციის, ლიკვიდაციისა და გაკოტრების საქმის წარმოების წესი“, სადაც თანმიმდევრულად არის გაწერილი ამ განსაკუთრებულ რეჟიმებთან დაკავშირებული პროცედურები, მათ შორის, მზღვეველის ლიკვიდაციის და გაკოტრების საქმის პროცესი. ზემოაღნიშნული წესი უკვე პრაქტიკულად იქნა გამოყენებული ლიკვიდაციაში და გაკოტრების რეჟიმში მყოფი სუბიექტების მიმართ და ეფექტური აღმოჩნდა მათი კრედიტორების უფლებების დაცვის თვალსაზრისით;

 მიღებულ იქნა „საქართველოს ტერიტორიაზე სადაზღვევო საქმიანობის განხორციელების ყველა ეტაპზე კაპიტალის მინიმალური ოდენობის განსაზღვრის წესი“, რომლითაც განისაზღვრა სადაზღვევო ორგანიზაციის საკუთარი კაპიტალის მინიმალური ოდენობები დაზღვევის სხვადასხვა სახეობებისათვის და გაიწერა მინიმალურ ფულად სახსრებთან დაკავშირებული შეზღუდვები;

 უმნიშვნელოვანესი იყო „მზღვეველის ფინანსური ანგარიშგების ფორმებისა და მათი საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის წარდგენის წესის“ შემუშავება, რომელმაც სხვა საერთაშორისო სტანდარტების დონეზე აღიარებულ პრინციპებთან ერთად დანერგა ანგარიშგების ერთიან ფორმატზე გადასვლა ახალი და მოქნილი ელექტრონული ფორმების მეშვეობით;

 შემუშავდა „მზღვეველის სტატისტიკური ანგარიშგების ფორმებისა და მათი საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის წარდგენის წესი“, რომლითაც განისაზღვრა ჯანმრთელობის დაზღვევის სტატისტიკური ანგარიშის დეტალური ფორმა, რომელმაც საშუალება მისცა რეგულატორს გაეკონტროლებინა საქართველოს სადაზღვევო ბაზრის ძირითადი მიმართულებისთვის დამახასიათებელი სპეციფიური დეტალები და სტატისტიკური სურათის დანახვის მეშვეობით მიეცა მომავალი ძირითადი ტენდენციების დანახვის შესაძლებლობა. ამასთანავე, დამატებით შემუშავდა ანგარიშგების სხვადასხვა კვარტალური ფორმები, რომლითაც ზედამხედველს შეუძლია მიიღოს დეტალური ინფორმაცია სადაზღვევო კომპანიების გადამზღვეველების და კომპანიის მიმართ არსებული სასამართლო დავების შესახებ;

 დაიხვეწა „სადაზღვევო რეზერვების სახეობათა განსაზღვრისა და შექმნის“ და „სადაზღვევო რეზერვების დასაფარად დასაშვები აქტივებისა და მათი სტრუქტურის განსაზღვრის“ წესები. ამის შედეგად, მზღვეველს გაუჩნდა საკუთარი საქმიანობისათვის უმნიშვნელოვანესი სადაზღვევო ვალდებულებების დასათვლელად დეტალურად გაწერილი სახელმძღვანელო და საკუთარი ლიკვიდურობის უზრუნველყოფის მინიმალური სტანდარტი;

 სადაზღვევო ბაზარზე საშუამავლო საქმიანობის დარეგულირებას ემსახურებოდა „სადაზღვევო ბროკერის რეგსტრაციისა და რეგისტრაციის გაუქმების წესის“ შემუშავება და მიღება, რომლითაც განისაზღვრა, როგორც რეზიდენტი, ასევე არარეზიდენტი სადაზღვევო ბროკერის ფილიალის/წარმოამდგენლობის საქართველოში საქმიანობის დაწყებისას სავალდებულო რეგისტრაციის პირობები. იმის გათვალისწინებით, რომ სადაზღვევო ბროკერი საფინანსო სფეროს მნიშვნელოვან მოთამაშეს წარმოადგენს, ახალმა ჩანაწერებმა საშუალება მისცა რეგულატორს ზედამხედველობის მიღმა არ დაეტოვებინა ზემოაღნიშნული სუბიექტი.

2012 წლისთვის საკანონმდებლო ბაზამ განსაზღვრა სადაზღვევო ბაზრის განვითარების არსებული სტადიისათვის რელევანტური, სადაზღვევო საქმიანობაში არსებული საერთაშორისო სტანდარტები და გამოცდილება. ამასთან, რეფორმების გატარებით მიღწეული შედეგების უნიკალურობა იმაშიც გამოიხატა, რომ საერთაშორისო დონეზე დამკვიდრებულ პრაქტიკასთან მაქსიმალურად ჰარმონიზაციის პარალელურად, რეგულატორი ცდილობდა სადაზღვევო ბაზრის ქართული რეალობისა და განვითარების მასშტაბების დაკავშირებას ახლად წაყენებულ მოთხოვნებთან. შესაბამისად, ახალი წესების თუ მოთხოვნების წაყენება და განსაზღვრა ხდებოდა ეტაპობვრივად და გრძელვადიან პერსპექტივაში ემსახურებოდა ბაზრის მონაწილეების უმტკივნეულო ადაპტირებას ახალი პირობების მიმართ.

გატარებული ღონისძიებების შედეგად, მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა სადაზღვევო კომპანიების მიერ მარეგულირებლისათვის წარმოდგენილი ანგარიშგებების შევსების ხარისხი. უნდა აღინიშნოს, რომ ანგარიშგების დახვეწის თვალსაზრისით საკმაოდ ეფექტიანი აღმოჩნდა სანქციების მიმართულებით მიღებული სპეციალური ნორმატივი, რომელმაც აიძულა კომპანიები სერიოზულად მოკიდებოდნენ წესებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს. ხარისხის გაუმჯობესებამ საშუალება მისცა ეროვნულ ბანკს ყოველკვარტალური ანგარიშგებიდან გადასულიყო ყოველთვიურ ანგარიშგებაზე, რაც თავის მხრივ, საშუალებას იძლევა დროულად მოხდეს კომპანიების ფინანსური მდგომარეობის ანალიზი და რისკების არსებობის შემთხვევაში – მათი გამოვლენა. აღნიშნული მიზნით, 2011 წლის მიწურულს, შესაბამისი ცვლილებები იქნა შეტანილი „მზღვეველის ფინანსური ანგარიშგების ფორმებისა და მათი საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის წარდგენისა“ და „მზღვეველის სტატისტიკური ანგარიშგების ფორმებისა და მათი საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის წარდგენის“ წესებში. შესაბამისად, 2012 წლიდან ზედამხედველს საშუალება აქვს კომპანიებისგან მიიღოს ანგარიშგებები წესებში შესული ცვლილებების გათვალისწინებით.

ერთ-ერთ პროგრესულ ცვლილებად შეიძლება განიხილოს ციფრული ხელმოწერით დამოწმებულ ელექტრონულ ანგარიშგებებზე გადასვლა, რამაც საგრძნობლად გაამარტივა ანგარიშგებების, როგორც მოწოდების, ისე მარეგულირებლის მიერ მათი შემოწმების პროცესი. 2011-2012 წლების განმავლობაში ეროვნულმა ბანკმა მნიშვნელოვანი ქმედებები განახორციელა ბაზრის მონაწილეებისათვის ზემოაღნიშნული კომფორტის და ანგარიშგების წარმოდგენის გამარტივების კუთხით და შესამჩნევად მარტივი გახადა, როგორც რეგულირებად მონაწილეებთან ურთიერთობა, ასევე სხვადასხვა ბიუროკრატიული პროცედურების გვერდის ავლა.

დიაგრამა N 4.1 მოზიდული პრემიის ოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით

Picture1

წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი

დიაგრამა N 4.2 მზღვეველების ფინანსური მდგომარეობა წლების მიხედვით და პროცენტული ზრდა

მზღვეველების ფინანსური მდგომარეობა წლების მიხედვით და პროცენტული ზრდა

მზღვეველების ფინანსური მდგომარეობა წლების მიხედვით და პროცენტული ზრდა

წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი

ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის სახეობის (ე.წ. საბანკო გარანტიების) რისკიანობიდან გამომდინარე, პერიოდულად ხორციელდებოდა პროდუქტის ანალიზი, შედეგად შემუშავდა და დაწესდა შეზღუდვები აღნიშნული სახეობის მიმართ, რაც გულისხმობს მზღვეველის მიერ აღებული ვალდებულების ზღვრულ თანაფარდობას საკუთარ კაპიტალთან მიმართებაში. „მზღვეველის სტატისტიკური ანგარიშგების ფორმებისა და მათი საქართველოს ეროვნული ბანკისათვის წარდგენის წესში“ შევიდა ცვლილებები და აღნიშნულ წესს დაემატა ახალი ფორმა, რომლის წარმოდგენის ვალდებულება დაეკისრათ მზღვეველებს ყოველთვიურად. შედეგად შესაძლებელი გახდა ვალდებულებათა შესრულების დაზღვევის სახეობაში დაწესებული შეზღუდვების მონიტორინგი.

2009 წლის ბოლოდან დაიწყო სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში ქვეყნის მოსახლეობის გარკვეული ნაწილის ჯანმრთელობის დაზღვევა, (დაზღვეულთა რაოდენობა 2010 წლის ბოლოსთვის შეადგენდა – 983 242, 2011 წლის ბოლოსთვის – 938 927, ხოლო 2012 წლის ბოლოსთვის 1 386 760 ადამიანს). ეს პროგრამა აგრეთვე მოიცავდა სადაზღვევო კომპანიების მიერ გარკვეული საინვესტიციო ვალდებულებების შესრულებასაც. ამ პროგრამამ საშუალება მისცა სადაზღვევო ბაზარს მნიშვნელოვნად განვითარებულიყო ჯანმრთელობის დაზღვევის სახეობაში, მოეზიდა დამატებით კვალიფიციური პერსონალი, გაეუმჯობესებინა მომსახურების ხარისხი.
გარდა ზემოაღნიშნული პროექტებისა, სადაზღვევო კომპანიებმა (ძირითადად შვილობილი კომპანიების მეშვეობით), ააშენეს 49 სამედიცინო დაწესებულება, რისთვისაც განახორციელეს მასშტაბური ინვესტიციები (დაახლოებით 100 მლნ ლარი) ჰოსპიტალურ სექტორში. მიუხედავად განხორციელებული ინვესტიციებისა, ჯამურად სადაზღვევო სექტორმა გაუძლო ზემოთნახსენებ მნიშვნელოვან გამოწვევებს და აგრძელებს სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილეობას.

დიაგრამა N 4.3 სადაზღვევო შემოსავალი და დამდგარი სადაზღვევო ზარალი სახელმწიფო სამედიცინო დაზღვევის პროგრამებში

სადაზღვევო შემოსავალი და დამდგარი სადაზღვევო ზარალი სახელმწიფო სამედიცინო დაზღვევის პროგრამებში

სადაზღვევო შემოსავალი და დამდგარი სადაზღვევო ზარალი სახელმწიფო სამედიცინო დაზღვევის პროგრამებში

წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი

2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, საქართველოს სადაზღვევო ბაზარზე 15 სადაზღვევო კომპანია მოქმედებდა, საიდანაც 11 ახორციელებს როგორც არასიცოცხლის, ისე სიცოცხლის დაზღვევას, ხოლო დანარჩენი 4 მხოლოდ არასიცოცხლის დაზღვევას. კომპანიების სადამფუძნებლო სტრუქტურა საკმაოდ დივერსიფიცირებულია: ორი მზღვეველი წარმოადგენს ეკონომიკური განვითარებისა და ურთიერთთანამშრომლობის ორგანიზაციის (OECD) წევრ ქვეყანაში რეგისტრირებული სადაზღვევო კომპანიის ფილიალს, 3 სადაზღვევო კომპანიას 100 პროცენტით ფლობს არარეზიდენტი დამფუძნებელი, 2 სადაზღვევო კომპანიაში არარეზიდენტი დამფუძნებელი ნაწილობრივ მონაწილეობს, ხოლო 8 სადაზღვევო კომპანია 100 პროცენტით წარმოადგენს რეზიდენტების მიერ განხორციელებულ ინვესტიციას. გარდა ამისა 2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით რეგისტრირებულ სადაზღვევო ბროკერთა რაოდენობამ 15 შეადგინა, საიდანაც 7 ბროკერი 2012 წელს დარეგისტრირდა.

2012 წლის განმავლობაში სადაზღვევო კომპანიების მიერ გაფორმებული პოლისების რაოდენობა 3.5 მილიონს შეადგენს და წინა წლის მონაცემთან შედარებით 34 პროცენტით არის გაზრდილი, აღნიშნული ზრდა ძირითადად გამოწვეულია ახალი სახელმწიფო სამედიცინო დაზღვევის პროგრამის ამოქმედებით. მისი წილი მთლიანად გაფორმებულ პოლისებში 26.8 პროცენტია.

უნდა აღინიშნოს, რომ გაცემული პოლისების მთლიან რაოდენობაში მაღალი პროცენტული წილი, სამედიცინო დაზღვევის შემდეგ (69.1 პროცენტი), სიცოცხლის დაზღვევაზე მოდის (14.4 პროცენტი). აღსანიშნავია, რომ სიცოცხლის დაზღვევაში დიდ ნაწილს სამედიცინო დაზღვევასთან კომბინირებული პოლისები მოიცავს.

2012 სადაზღვევო კომპანიების მიერ მოზიდულმა ჯამურმა სადაზღვევო პრემიამ 537.8 მილიონი ლარი შეადგინა. მოზიდული პრემიის მიხედვით, სადაზღვევო ბაზრის კონცენტრაცია (5 წამყვანი მზღვეველი) 65.3 პროცენტს შეადგენს, რაც 2011 და 2010 წლების მაჩვენებლებთან შედარებით, შესაბამისად 6.4 და 13.0 პროცენტული პუნქტით არის შემცირებული.

უნდა აღვნიშნოთ, რომ დაზღვევის უმეტეს სახეობებში წინა წელთან შედარებით შეინიშნება მოზიდული სადაზღვევო პრემიის ზრდა, და ჯამში მოზიდული პრემიის ოდენობა 2011 წლის მონაცემთან შედარებით 58 პროცენტით გაიზარდა.

2012 წელს სადაზღვევო კომპანიების მიერ მოზიდული ჯამური სადაზღვევო პრემიის 70.7 პროცენტი სამედიცინო დაზღვევაზე მოდის, სადაც 2/3-ს სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული სამედიცინო დაზღვევის სხვადასხვა პროგრამა შეადგენს. მეორე ადგილი მოზიდულ პრემიაში ქონების დაზღვევას უჭირავს 10.3 პროცენტული წილით, ხოლო შემდეგ სახმელეთო სატრანსპორტო საშუალებათა დაზღვევა მოდის 5.8 პროცენტით.

დიაგრამა N 4.4 სადაზღევო ბაზრის სტრუქტურა მოზიდული პრემიის მიხედვით

სადაზღევო ბაზრის სტრუქტურა მოზიდული პრემიის მიხედვით

სადაზღევო ბაზრის სტრუქტურა მოზიდული პრემიის მიხედვით

წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი

სადაზღვევო კომპანიების პერიოდის სადაზღვევო შემოსავალი (გამომუშავებული სადაზღვევო ნეტო პრემია) 2012 წელს 333 მილიონ ლარს შეადგენს, ხოლო პერიოდის დამდგარი ნეტო სადაზღვევო ზარალი 271.5 მლნ ლარით განისაზღვრა, რაც 2011 წლის შესაბამის მაჩვენებლებს 25 და 28 პროცენტით აღემატება. როგორც მოზიდული პრემიის, ასევე სადაზღვევო შემოსავლის ძირითად ნაწილს სამედიცინო დაზღვევა წარმოადგენს 79.5 პროცენტით. რაც შეეხება დამდგარ ნეტო სადაზღვევო ზარალს, სამედიცინოს წილი აღნიშნულ პარამეტრში 90 პროცენტს აჭარბებს.

ზარალიანობის კოეფიციენტის მაღალი მაჩვენებლით შეიძლება გამოვყოთ სამედიცინო დაზღვევა (93.4 პროცენტი). აღნიშნული სახეობა, მოცულობიდან გამომდინარე, შესამჩნევ ზეგავლენას ახდენს მთლიანად სადაზღვევო ბაზრის ზარალიანობის მაჩვენებელზე, რომელიც თავის მხრივ 81.5 პროცენტს წარმოადგენს.

დიაგრამა N 4.5 სადაზღვევო შემოსავალი და სადაზღვევო ზარალი წლების მიხედვით

სადაზღვევო შემოსავალი და სადაზღვევო ზარალი წლების მიხედვით

სადაზღვევო შემოსავალი და სადაზღვევო ზარალი წლების მიხედვით

წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი

სადაზღვევო კომპანიების მიერ 2012 წლის განმავლობაში ანაზღაურებული ზარალის მთლიანმა მოცულობამ 264.9 მლნ ლარი შეადგინა, რაც 19 პროცენტით აღემატება 2011 წლის შესაბამის მონაცემს.

2012 წლის მონაცემებზე დაყრდნობით, მზღვეველების მიერ გადაზღვევაზე გაწეული ხარჯი 70.9 მლნ ლარს შეადგენს. რაც შეეხება გადაზღვევის პრემიას, მისი ოდენობა 75.7 მილიონ ლარს შეადგენს და გასულ წელთან შედარებით 15.6 პროცენტით არის გაზრდილი. აღსანიშნავია, რომ გადამზღვევლის წილი სადაზვევო ვალდებულებებში, 2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, 74 პროცენტს შეადგენს.

საანგარიშო პერიოდში, სადაზღვევო ბაზრის საინვესტიციო შემოსავალმა 11.9 მლნ ლარი, წმინდა საკომისიო ხარჯმა 1.3 მლნ ლარი, ადმინისტრაციულმა და სხვა საოპერაციო ხარჯმა 55.6 მლნ ლარი, ხოლო ფინანსურმა ხარჯმა 9.7 მლნ ლარი შეადგინა.

ფინანსური მაჩვენებლების შეჯერების შემდეგ 2012 წლის წმინდა ზარალმა შეადგინა 7.3 მლნ ლარი.

2012 წელს საოპერაციო ხარჯების კოეფიციენტი (Operating ratio) შეადგენს 98.7 პროცენტს. საოპერაციო ხარჯების კოეფიციენტის დაანგარიშებისას გამოყენებული პარამეტრებია: ზარალიანობის კოეფიციენტი 83.5 პროცენტი, ადმინისტრაციული და სხვა ხარჯების კოეფიციენტი (Expence ratio) 22.0 პროცენტი და უკუგება ინვესტიციებიდან (Return on investment) 6.8 პროცენტი.

სადაზღვევო კომპანიების აქტივების საერთო მოცულობა 2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით შეადგენს 630.2 მლნ ლარს, რაც გასულ წელთან შედარებით 25.7 პროცენტით არის გაზრდილი. სადაზღვევო კომპანიების აქტივებში მნიშვნელოვანი წილი უჭირავს: სადაზღვევო მოთხოვნებს – 255.2 მლნ ლარი, ფულად სახსრებს და დეპოზიტებს – 105.6 მლნ ლარი და ინვესტიციებს შვილობილ და მეკავშირე კომპანიებში – 96.8 მლნ ლარი, რაც გასულ წელთან შედარებით გაზრდილია 21.2 მლნ ლარით.

დიაგრამა N 4.6 აქტივების სტრუქტურა

აქტივების სტრუქტურა

აქტივების სტრუქტურა

წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი

მზღვეველების საბალანსო ვალდებულებების საერთო მოცულობა 2012 წლის ბოლოს შეადგენს 510.9 მლნ ლარს, რაც 23.9 პროცენტით აღემატება გასული წლის მონაცემს. სადაზღვევო კომპანიების ვალდებულებებში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს სადაზღვევო ბრუტო რეზერვების მონაცემს – 382.1 მლნ ლარი და ფინანსურ ვალდებულებებს – 64.3 მლნ ლარი.

სადაზღვევო კომპანიების ჯამურმა კაპიტალმა 2012 წლის ბოლოს შეადგინა 119.3 მლნ ლარი, რაც 33.8 პროცენტით აღემატება გასული წლის მონაცემს. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ 2012 წლის განმავლობაში მზღვეველების სააქციო და საემისიო კაპიტალის ჯამი (დამფუძნებლების მიერ განხორციელებული პირდაპირი ინვესტიცია) 40 მლნ ლარით არის გაზრდილი.

დიაგრამა N 4.7 მზღვეველების ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება 2011-12 წლებში

მზღვეველების ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება 2011-12 წლებში

მზღვეველების ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგება 2011-12 წლებში

წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი

4.2 საპენსიო სქემები

2012 წლის 31 დეკემბრის მდგომარეობით, სადაზღვევო ბაზარზე რეგისტრირებულია სადაზღვევო კომპანიების მიერ დაფუძნებული 6 საპენსიო სქემა, საიდანაც მხოლოდ 2 საპენსიო სქემა ახორციელებს აქტიურად საპენსიო დაზღვევას. აღნიშნულ საპენსიო სქემებში მონაწილეთა რაოდენობამ 2012 წლის დასასრულს შეადგინა 18 397 მოქალაქე. 2012 წელს საპენსიო სქემების მონაწილეების მიერ განხორციელებულმა საპენსიო შენატანების ჯამურმა ოდენობამ 2.4 მილიონი ლარი შეადგინა. საპენსიო სქემების ჯამური ვალდებულებები საპენსიო სქემების მონაწილეების მიმართ 2012 წლის 31 დეკემბრისათვის 11.3 მილიონ ლარს შეადგენს,

წყარო: საქართველოს ეროვნული ბანკი. წლიური ანგარიში. 2012 წ.

insurance

Margo Zhiznevskaya, Paata Bakuradze, Shorena Miminoshvili. Georgian Insurance Market Briefing, 2011. Financial Brokers Georgia. 2012.

Insurance industry in Georgia experienced lots of changes in 2011 applying on the way this market is developing in 2012. The government has implemented reforms in health care system, which led to increasing number of insured and obtaining access to medical care in remote areas.

The National Bank of Georgia – an official governmental body designated to regulate insurance companies – introduced a regulation on open publishing of quarterly financial reports of insurance companies, highlighting the importance of understanding insurer’s financial information and its implication for the risk and value. In addition, the system of non-life insurance was revised, in order to better protect client’s property if insurance case happens.

Comparing to the previous years, clients became more informed about insurance in general. Insurance products are already considered not only as a mandatory part of the collaboration, or exuberant, but as protection against the risks that may arise in the course of doing business. In order to monitor the process of cooperation and protect interests in disputes with insurance companies, more and more companies are moving to Western system of cooperation, using services of insurance brokers – the number of which is also increasing since the end of 2011.

However, as the market is dynamically moving, not all changes appear to be positive and supportive for its stakeholders. This period is also associated with two insurance companies gone out of the business, reorganizations, and financial difficulties of those market players who are left.

This document is created by the insurance brokerage company Financial Brokers Georgia LTD to organize all the events of 2011, with a stress on business-related, corporative insurance, and give a brief forecast of the market in the following years.

Georgian_Insurance_Market_Review_2011-2012_report_by_FBG.pdf

« Newer Posts - Older Posts »

Categories

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 2,641 other followers

%d bloggers like this: